Ο διάβολος βρίσκεται στις λεπτομέρειες», λέει μια σοφή... παροιμία, η οποία ισχύει με το παραπάνω όσον αφορά στην πορεία υλοποίησης του Μνημονίου από την κυβέρνηση.
«Η συνολική μας αξιολόγηση είναι ότι το πρόγραμμα παραμένει σε γενικές γραμμές σε καλό δρόμο», ανέφεραν σε γραπτή δήλωσή τους οι εκπρόσωποι της τρόικας, λίγο πριν αναχωρήσουν από την Αθήνα την περασμένη Τρίτη. Είχαν προηγηθεί διαβουλεύσεις επί δεκαήμερο με κυβερνητικά στελέχη, προκειμένου να ετοιμάσουν την έκθεση αξιολόγησης και να συντάξουν τη δεύτερη επικαιροποίηση του Μνημονίου, ενόψει της απόφασης για την έγκριση της τρίτης δόσης του δανείου των 110 δις ευρώ. Οι ενστάσεις που είχε η τρόικα, όμως, ήταν κάτι περισσότερο από λεπτομέρειες, καθώς αγγίζουν τις παρεμβάσεις στις Δημόσιες Επιχειρήσεις (ΔΕΚΟ) και στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, θέματα-ταμπού έως τώρα για το ΠΑΣΟΚ, όπως και την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής για να υπάρξει φορολογική δικαιοσύνη. «Παρά τη σημαντική πρόοδο που επετεύχθη έως σήμερα σε τομείς μεταρρυθμίσεων, με κεντρικό σημείο αναφοράς τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, το πρόγραμμα έχει φτάσει σε κρίσιμη καμπή. Πολλές από τις μεταρρυθμίσεις που είναι αναγκαίες για να μετατρέψουν την Ελλάδα σε μια δυναμική και εξαγωγική οικονομία απαιτούν επιδέξιο σχεδιασμό προκειμένου να ξεπεραστούν εδραιωμένα συμφέροντα», αναφέρει η δήλωση, με σαφείς τις αιχμές για την καθυστέρηση που έχει σημειωθεί στην απελευθέρωση των «κλειστών» επαγγελμάτων, την υπερίσχυση των επιχειρησιακών από τις κλαδικές συμβάσεις εργασίας και την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας.
Μείωση του ελλείμματος
Ο επικεφαλής της αντιπροσωπείας του ΔΝΤ κ. Πολ Τόμσεν και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Σέρβας Ντερόζ είπαν σαφώς ότι τον ερχόμενο Φεβρουάριο που θα έρθουν στην Αθήνα, ενόψει της εκταμίευσης της τέταρτης δόσης του δανείου, περιμένουν από την κυβέρνηση να έχει λάβει συγκεκριμένα μέτρα τόσο για την εξυγίανση των ΔΕΚΟ όσο και την αντιμετώπιση των υπερβολικών δαπανών στον τομέα της Υγείας. Η τρόικα έδειξε διατεθειμένη να δεχτεί αποκλίσεις από το Μνημόνιο στο έλλειμμα του Δημοσίου, όχι μόνο λόγω της αναθεώρησής του από την Eurostat, με αντάλλαγμα την προσήλωση της κυβέρνησης στους δύσκολους διαρθρωτικούς στόχους. Έτσι μόνο μπορεί να εξηγηθεί η «επιβράβευση» της κυβέρνησης για τα αποτελέσματα της δημοσιονομικής πολιτικής, παρά το γεγονός ότι οι αποκλίσεις ήταν σημαντικές και χωρίς την αναθεώρηση του ελλείμματος. «Όσον αφορά στο δημοσιονομικό τομέα, η μείωση του ελλείμματος κατά 6 ποσοστιαίες μονάδες είναι μεγαλύτερη από τον αρχικά επιδιωκόμενο στόχο», σημειώνεται στη δήλωση της τρόικας, αν και προστίθεται ότι «η ασθενέστερη από την προβλεπόμενη είσπραξη εσόδων και η πρόσφατη αναθεώρηση των δημοσιονομικών στοιχείων του 2009 σημαίνουν ότι θα χρειαστεί περαιτέρω προσπάθεια, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος για έλλειμμα 7,5% του ΑΕΠ το 2011».
Η τρόικα αντιλαμβάνεται τη δυσκολία που θα συναντήσει η κυβέρνηση στην εφαρμογή πολιτικής εξυγίανσης των ΔΕΚΟ και για το λόγο αυτό δεν επέμεινε να υπάρξουν απολύσεις εργαζομένων με σχέση εργασίας αορίστου χρόνου στον ευρύτερο δημόσιο τομέα –καθώς αυτό θα αποτελούσε αιτία «πολέμου» για τα ισχυρά συνδικάτα των Δημοσίων Επιχειρήσεων– αλλά μετατάξεις με παράλληλη εφαρμογή του κανόνα μία πρόσληψη για κάθε πέντε συνταξιοδοτήσεις. Επίσης, δεν επέμεινε στην άνευ όρων υπερίσχυση των επιχειρησιακών συμβάσεων έναντι των κλαδικών συμβάσεων εργασίας, δικαιώνοντας έτσι την εμμονή της υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης κυρίας Λούκας Κατσέλη να θέσει κάποιες προϋποθέσεις, προκειμένου οι επιχειρήσεις να μην εφαρμόζουν τους όρους των κλαδικών συμβάσεων, οι οποίες προβλέπουν πάντοτε υψηλότερους μισθούς από την Εθνική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας.
Στο τραπέζι και νέο δάνειο στην Ελλάδα
Η διάθεση της τρόικας να «χαλαρώσει» την πίεση για τη μείωση του ελλείμματος φαίνεται και από τις συζητήσεις που είχαν εκπρόσωποι του ελληνικού επιχειρηματικού κόσμου στις Βρυξέλλες. Στη συνάντηση που είχε ο πρόεδρος του ΣΕΒ κ. Δημήτρης Δασκαλόπουλος στις Βρυξέλλες με τον επίτροπο κ. Όλι Ρεν, αποκόμισε την εντύπωση ότι η ΕΕ είναι διατεθειμένη να προχωρήσει σε σιωπηρή τροποποίηση του Μνημονίου στο δημοσιονομικό σκέλος, ώστε η προσαρμογή να γίνει λιγότερο απότομη και να αποφευχθούν συνθήκες ακραίας ύφεσης στην ελληνική οικονομία. Η πίεση, όμως, από την πλευρά της ΕΕ θα συνεχίζεται μέχρι να δει συγκεκριμένα βήματα στο μέτωπο των διαρθρωτικών αλλαγών, τις οποίες θεωρεί «λυδία λίθο» για να σταθεί στο μέλλον η ελληνική οικονομία στα πόδια της και να ανακτήσει τη χαμένη ανταγωνιστικότητά της. Η εντύπωση αυτή ενισχύεται και από τη δήλωση του κ. Τόμσεν, ότι η μείωση του ελλείμματος δεν πρέπει να γίνει με νέες οριζόντιες μειώσεις των μισθών και των συντάξεων ή την αύξηση των φορολογικών συντελεστών. Κυρίως, όμως, ενισχύεται από τη δήλωση του κ. Τόμσεν, την οποία επανέλαβε αργότερα ο υπουργός Οικονομικών κ. Γιώργος Παπακωνσταντίνου, ότι είναι ανοιχτό το ενδεχόμενο όχι μόνο για την παράταση της αποπληρωμής του δανείου των 110 δις ευρώ, αλλά και για τη χορήγηση νέων δανείων στην Ελλάδα μετά το Μάιο του 2013 που λήγει η διάρ κεια του Μνημονίου.
Δεν πρέπει, όμως, να υπάρχει αμφιβολία ότι το 2011 η ελληνική οικονομία θα βρεθεί πιο βαθιά στο τέλμα της περιδίνησης που προκαλεί η απότομη δημοσιονομική προσαρμογή. Ο νέος προϋπολογισμός προβλέπει ύφεση 3% αντί 2,6% που ήταν η προηγούμενη εκτίμηση, αλλά ο κ. Τόμσεν είπε ότι υπάρχουν κίνδυνοι για μεγαλύτερη ύφεση, είτε αν το εξωτερικό περιβάλλον δεν είναι ευνοϊκό είτε στην περίπτωση που καθυστερήσουν οι διαρθρωτικές αλλαγές στην οικονομία. Το ενδεχόμενο νέας μεγάλης ύφεσης τρομάζει την κυβέρνηση, η οποία βολιδοσκοπεί από τώρα τη διάθεση της Γερμανίας για μια αναθεώρηση του Μνημονίου σε συνάρτηση με την απόφαση που αναμένεται να λάβουν οι ηγέτες των 27 χωρών της ΕΕ το Δεκέμβριο για τον τρόπο λειτουργίας του νέου Μηχανισμού Αντιμετώπισης Κρίσεων.
Μείωση του ελλείμματος
Ο επικεφαλής της αντιπροσωπείας του ΔΝΤ κ. Πολ Τόμσεν και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Σέρβας Ντερόζ είπαν σαφώς ότι τον ερχόμενο Φεβρουάριο που θα έρθουν στην Αθήνα, ενόψει της εκταμίευσης της τέταρτης δόσης του δανείου, περιμένουν από την κυβέρνηση να έχει λάβει συγκεκριμένα μέτρα τόσο για την εξυγίανση των ΔΕΚΟ όσο και την αντιμετώπιση των υπερβολικών δαπανών στον τομέα της Υγείας. Η τρόικα έδειξε διατεθειμένη να δεχτεί αποκλίσεις από το Μνημόνιο στο έλλειμμα του Δημοσίου, όχι μόνο λόγω της αναθεώρησής του από την Eurostat, με αντάλλαγμα την προσήλωση της κυβέρνησης στους δύσκολους διαρθρωτικούς στόχους. Έτσι μόνο μπορεί να εξηγηθεί η «επιβράβευση» της κυβέρνησης για τα αποτελέσματα της δημοσιονομικής πολιτικής, παρά το γεγονός ότι οι αποκλίσεις ήταν σημαντικές και χωρίς την αναθεώρηση του ελλείμματος. «Όσον αφορά στο δημοσιονομικό τομέα, η μείωση του ελλείμματος κατά 6 ποσοστιαίες μονάδες είναι μεγαλύτερη από τον αρχικά επιδιωκόμενο στόχο», σημειώνεται στη δήλωση της τρόικας, αν και προστίθεται ότι «η ασθενέστερη από την προβλεπόμενη είσπραξη εσόδων και η πρόσφατη αναθεώρηση των δημοσιονομικών στοιχείων του 2009 σημαίνουν ότι θα χρειαστεί περαιτέρω προσπάθεια, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος για έλλειμμα 7,5% του ΑΕΠ το 2011».
Η τρόικα αντιλαμβάνεται τη δυσκολία που θα συναντήσει η κυβέρνηση στην εφαρμογή πολιτικής εξυγίανσης των ΔΕΚΟ και για το λόγο αυτό δεν επέμεινε να υπάρξουν απολύσεις εργαζομένων με σχέση εργασίας αορίστου χρόνου στον ευρύτερο δημόσιο τομέα –καθώς αυτό θα αποτελούσε αιτία «πολέμου» για τα ισχυρά συνδικάτα των Δημοσίων Επιχειρήσεων– αλλά μετατάξεις με παράλληλη εφαρμογή του κανόνα μία πρόσληψη για κάθε πέντε συνταξιοδοτήσεις. Επίσης, δεν επέμεινε στην άνευ όρων υπερίσχυση των επιχειρησιακών συμβάσεων έναντι των κλαδικών συμβάσεων εργασίας, δικαιώνοντας έτσι την εμμονή της υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης κυρίας Λούκας Κατσέλη να θέσει κάποιες προϋποθέσεις, προκειμένου οι επιχειρήσεις να μην εφαρμόζουν τους όρους των κλαδικών συμβάσεων, οι οποίες προβλέπουν πάντοτε υψηλότερους μισθούς από την Εθνική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας.
Στο τραπέζι και νέο δάνειο στην Ελλάδα
Η διάθεση της τρόικας να «χαλαρώσει» την πίεση για τη μείωση του ελλείμματος φαίνεται και από τις συζητήσεις που είχαν εκπρόσωποι του ελληνικού επιχειρηματικού κόσμου στις Βρυξέλλες. Στη συνάντηση που είχε ο πρόεδρος του ΣΕΒ κ. Δημήτρης Δασκαλόπουλος στις Βρυξέλλες με τον επίτροπο κ. Όλι Ρεν, αποκόμισε την εντύπωση ότι η ΕΕ είναι διατεθειμένη να προχωρήσει σε σιωπηρή τροποποίηση του Μνημονίου στο δημοσιονομικό σκέλος, ώστε η προσαρμογή να γίνει λιγότερο απότομη και να αποφευχθούν συνθήκες ακραίας ύφεσης στην ελληνική οικονομία. Η πίεση, όμως, από την πλευρά της ΕΕ θα συνεχίζεται μέχρι να δει συγκεκριμένα βήματα στο μέτωπο των διαρθρωτικών αλλαγών, τις οποίες θεωρεί «λυδία λίθο» για να σταθεί στο μέλλον η ελληνική οικονομία στα πόδια της και να ανακτήσει τη χαμένη ανταγωνιστικότητά της. Η εντύπωση αυτή ενισχύεται και από τη δήλωση του κ. Τόμσεν, ότι η μείωση του ελλείμματος δεν πρέπει να γίνει με νέες οριζόντιες μειώσεις των μισθών και των συντάξεων ή την αύξηση των φορολογικών συντελεστών. Κυρίως, όμως, ενισχύεται από τη δήλωση του κ. Τόμσεν, την οποία επανέλαβε αργότερα ο υπουργός Οικονομικών κ. Γιώργος Παπακωνσταντίνου, ότι είναι ανοιχτό το ενδεχόμενο όχι μόνο για την παράταση της αποπληρωμής του δανείου των 110 δις ευρώ, αλλά και για τη χορήγηση νέων δανείων στην Ελλάδα μετά το Μάιο του 2013 που λήγει η διάρ κεια του Μνημονίου.
Δεν πρέπει, όμως, να υπάρχει αμφιβολία ότι το 2011 η ελληνική οικονομία θα βρεθεί πιο βαθιά στο τέλμα της περιδίνησης που προκαλεί η απότομη δημοσιονομική προσαρμογή. Ο νέος προϋπολογισμός προβλέπει ύφεση 3% αντί 2,6% που ήταν η προηγούμενη εκτίμηση, αλλά ο κ. Τόμσεν είπε ότι υπάρχουν κίνδυνοι για μεγαλύτερη ύφεση, είτε αν το εξωτερικό περιβάλλον δεν είναι ευνοϊκό είτε στην περίπτωση που καθυστερήσουν οι διαρθρωτικές αλλαγές στην οικονομία. Το ενδεχόμενο νέας μεγάλης ύφεσης τρομάζει την κυβέρνηση, η οποία βολιδοσκοπεί από τώρα τη διάθεση της Γερμανίας για μια αναθεώρηση του Μνημονίου σε συνάρτηση με την απόφαση που αναμένεται να λάβουν οι ηγέτες των 27 χωρών της ΕΕ το Δεκέμβριο για τον τρόπο λειτουργίας του νέου Μηχανισμού Αντιμετώπισης Κρίσεων.
Ο πρωθυπουργός κ. Γιώργος Παπανδρέου έχει ορίσει το σύμβουλό του και πρώην αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κ. Λουκά Παπαδήμο ως επικεφαλής της ελληνικής ομάδας στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων που γίνονται για τους όρους λειτουργίας του νέου Μηχανισμού, ο οποίος πρόκειται να αντικαταστήσει το Μάιο του 2013 τους προσωρινούς μηχανισμούς που λειτουργούν σήμερα. Σημειώνεται ότι ο κ. Παπανδρέου τάχθηκε την περασμένη εβδομάδα κατά της γερμανικής πρότασης για τη συμμετοχή των ιδιωτών επενδυτών στο κόστος της αναδιάρθρωσης κρατικού χρέους, αλλά πληροφορίες, που δεν έχουν επιβεβαιωθεί, αναφέρουν ότι τώρα δέχεται μια συζήτηση επί της αρχής για το θέμα αυτό. Όπως έχουν τονίσει τα «Επίκαιρα», η διάρθρωση του νέου Μηχανισμού έχει κρίσιμη σημασία για την Ελλάδα, καθώς η απόφαση που θα ληφθεί θα χρησιμοποιηθεί ως πρότυπο στην περίπτωση που υπάρξει ανάγκη για αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, κάτι που μπορεί να γίνει πολύ πριν από την έναρξη ισχύος του Μηχανισμού.
Ούτως ή άλλως, βρισκόμαστε σε μια εξαιρετικά εύθραυστη περίοδο για την ίδια την Ευρωζώνη, μετά την επίσημη ένταξη της Ιρλανδίας στο Μηχανισμό Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας αλλά και την αναμενόμενη από πολλούς ένταξη και της Πορτογαλίας.
Ούτως ή άλλως, βρισκόμαστε σε μια εξαιρετικά εύθραυστη περίοδο για την ίδια την Ευρωζώνη, μετά την επίσημη ένταξη της Ιρλανδίας στο Μηχανισμό Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας αλλά και την αναμενόμενη από πολλούς ένταξη και της Πορτογαλίας.
Τον κίνδυνο που διατρέχει η ενότητα της Ευρωζώνης τόνισε, μετά τον πρόεδρο της ΕΕ κ. Χέρμαν Βαν Ρομπέι, και ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών κ. Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, ο οποίος σημείωσε ότι «αν δεν μπορέσουμε να στηρίξουμε το ευρώ ως κοινό νόμισμα, οι οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες θα είναι ανυπολόγιστες». Παράλληλα, ο κ. Σόιμπλε θέλησε να αποτινάξει και την κατηγορία ότι η Γερμανία δεν θέλει να βοηθήσει τις άλλες χώρες της Ευρωζώνης, λέγοντας ότι «δεν κολυμπάμε στο χρήμα, όπως πιστεύουν μερικοί, αλλά βυθιζόμαστε στο χρέος και προσπαθούμε να αμυνθούμε».
πηγή : Περιοδικό "Επίκαιρα", 25/11/2010
πηγή : Περιοδικό "Επίκαιρα", 25/11/2010
