Τριπλό σύστημα διασφάλισης νομιμότητας και εγγύησης του δημοσίου συμφέροντος
Έλεγχο εις τριπλούν επιφυλάσσει ο «Καλλικράτης» στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης που θα διαμορφωθούν μετά τη διοικητική μεταρρύθμιση, ενώ σε επίπεδο δημοσιονομικών μεγεθών, «κερδισμένος» κατά 1,8 δισ. ευρώ ετησίως εκτιμάται ότι θα είναι ο κρατικός προϋπολογισμός.
Ο άμεσος περιορισμός κόστους που θα προκύψει από τις συνενώσεις και την κατάργηση των νομαρχιακών αυτοδιοικήσεων υπολογίζεται σε 1,025 δισ. ευρώ για δήμους και κοινότητες, 311 εκατ. ευρώ για νομαρχίες, 218 εκατ. ευρώ για τις σημερινές περιφέρειες. Στο ποσό της μείωσης κόστους προστίθενται άλλα 250 εκατ. ευρώ που θα εξοικονομηθούν αν εισπραχθούν αποτελεσματικά τα τοπικά έσοδα και εφόσον περιοριστούν οι αποκλίσεις μεταξύ βεβαιωθέντων και εισπραχθέντων.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», το νομοσχέδιο εισάγει ένα τριπλό σύστημα ελεγκτικού μηχανισμού, προσβλέποντας στη διασφάλιση της νομιμότητας και την εγγύηση του δημοσίου συμφέροντος.
Έλεγχο εις τριπλούν επιφυλάσσει ο «Καλλικράτης» στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης που θα διαμορφωθούν μετά τη διοικητική μεταρρύθμιση, ενώ σε επίπεδο δημοσιονομικών μεγεθών, «κερδισμένος» κατά 1,8 δισ. ευρώ ετησίως εκτιμάται ότι θα είναι ο κρατικός προϋπολογισμός.
Ο άμεσος περιορισμός κόστους που θα προκύψει από τις συνενώσεις και την κατάργηση των νομαρχιακών αυτοδιοικήσεων υπολογίζεται σε 1,025 δισ. ευρώ για δήμους και κοινότητες, 311 εκατ. ευρώ για νομαρχίες, 218 εκατ. ευρώ για τις σημερινές περιφέρειες. Στο ποσό της μείωσης κόστους προστίθενται άλλα 250 εκατ. ευρώ που θα εξοικονομηθούν αν εισπραχθούν αποτελεσματικά τα τοπικά έσοδα και εφόσον περιοριστούν οι αποκλίσεις μεταξύ βεβαιωθέντων και εισπραχθέντων.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», το νομοσχέδιο εισάγει ένα τριπλό σύστημα ελεγκτικού μηχανισμού, προσβλέποντας στη διασφάλιση της νομιμότητας και την εγγύηση του δημοσίου συμφέροντος.
Πρώτον, προβλέπει τον πλήρη έλεγχο των ΟΤΑ από το Ελεγκτικό Συνέδριο, δεύτερον θεσπίζει ένα νέο σύστημα Εποπτείας και τρίτον υποχρεώνει όλους τους φορείς των ΟΤΑ να αναρτούν κάθε απόφασή τους στο Διαδίκτυο.
Όσον αφορά τον ρόλο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, μέχρι σήμερα η εμπλοκή του αφορούσε μόνο τον προληπτικό έλεγχο των δαπανών των δήμων με πληθυσμό άνω των 5.000 κατοίκων, καθώς και ορισμένων ΝΠΔΔ, ενώ δεν ασκούσε έλεγχο στα ΝΠΙΔ, τις δημοτικές επιχειρήσεις και τις νομαρχίες.
Με τον «Καλλικράτη» οι δαπάνες όλων των δήμων, ανεξαρτήτως πληθυσμού, των δημοτικών επιχειρήσεων και των περιφερειών θα υπάγονται στον προληπτικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, το οποίο θα πραγματοποιεί και προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας σε κάθε σύμβαση (ανεξάρτητα από το ύψος της) την οποία συνάπτουν οι δήμοι και τα όργανά τους. Σε περίπτωση που ο επίτροπος του Ελεγκτικού Συνεδρίου διαπιστώσει αδράνεια, δικαιούται να ορίσει ημερομηνία είσπραξης των εσόδων, ενώ αν υπάρξει παρατεταμένη αδράνεια λόγω δόλου ή βαριάς αμέλειας των διοικούντων, τότε μπορεί να παραπέμψει τους αιρετούς ή τους υπαλλήλους του δήμου στην αρμόδια επιτροπή για καταλογισμό της ζημίας.
Ελεγκτής
Στο δεύτερο επίπεδο ελέγχου των ΟΤΑ, ο «Καλλικράτης» θεσμοθετεί τον ελεγκτή νομιμότητας, ο οποίος αναλαμβάνει αυτό το καθήκον που μέχρι σήμερα επιτελούσε ο γ.γ. της Περιφέρειας. Το νέο νομοσχέδιο προβλέπει την τοποθέτηση ανώτατου υπαλλήλου με πενταετή θητεία, ο οποίος θα έχει τον ρόλο του προϊσταμένου της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας (ΑΥΕ) ΟΤΑ.
Το πρόσωπο αυτό θα ελέγχει τη νομιμότητα των αποφάσεων εντός προθεσμίας 40 ημερών και θα μπορεί αυτεπαγγέλτως να ακυρώσει οποιαδήποτε απόφαση εντός δύο μηνών από τη δημοσίευση της απόφασης.
Ο ελεγκτής θα επιλέγεται από το Ειδικό Συμβούλιο Επιλογής Προϊσταμένων (ΕΙΣΕΠ), τα μέλη του οποίου προέρχονται αποκλειστικά από το ΑΣΕΠ και τον Συνήγορο του Πολίτη. Στο τέλος κάθε έτους θα συντάσσει έκθεση του έργου της ΑΥΕ ΟΤΑ, η οποία θα κοινοποιείται στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής και στον Συνήγορο του Πολίτη. Επίσης, μπορεί να επιβάλει την πειθαρχική ποινή της αργίας ή της έκπτωσης από τα καθήκοντα στους αιρετούς, οι οποίοι εκπίπτουν από το αξίωμά τους αν στερηθούν τη διαχείριση της περιουσίας τους ή τα πολιτικά τους δικαιώματα με τελεσίδικη δικαστική απόφαση ή αν καταδικαστούν με αμετάκλητη δικαστική απόφαση ως αυτουργοί ή συμμέτοχοι σε κακούργημα για σοβαρά ποινικά αδικήματα και για παράβαση καθήκοντος ανεξάρτητα από την πρόκληση ή μη οικονομικής βλάβης στον δήμο.
Τέλος, στο τρίτο επίπεδο ελέγχου, ο «Καλλικράτης» προβλέπει υποχρεωτική ανάρτηση στο Διαδίκτυο κάθε απόφασης οργάνου ΟΤΑ με μόνη εξαίρεση τα θέματα δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα ή απορρήτου.
Όσον αφορά τον ρόλο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, μέχρι σήμερα η εμπλοκή του αφορούσε μόνο τον προληπτικό έλεγχο των δαπανών των δήμων με πληθυσμό άνω των 5.000 κατοίκων, καθώς και ορισμένων ΝΠΔΔ, ενώ δεν ασκούσε έλεγχο στα ΝΠΙΔ, τις δημοτικές επιχειρήσεις και τις νομαρχίες.
Με τον «Καλλικράτη» οι δαπάνες όλων των δήμων, ανεξαρτήτως πληθυσμού, των δημοτικών επιχειρήσεων και των περιφερειών θα υπάγονται στον προληπτικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, το οποίο θα πραγματοποιεί και προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας σε κάθε σύμβαση (ανεξάρτητα από το ύψος της) την οποία συνάπτουν οι δήμοι και τα όργανά τους. Σε περίπτωση που ο επίτροπος του Ελεγκτικού Συνεδρίου διαπιστώσει αδράνεια, δικαιούται να ορίσει ημερομηνία είσπραξης των εσόδων, ενώ αν υπάρξει παρατεταμένη αδράνεια λόγω δόλου ή βαριάς αμέλειας των διοικούντων, τότε μπορεί να παραπέμψει τους αιρετούς ή τους υπαλλήλους του δήμου στην αρμόδια επιτροπή για καταλογισμό της ζημίας.
Ελεγκτής
Στο δεύτερο επίπεδο ελέγχου των ΟΤΑ, ο «Καλλικράτης» θεσμοθετεί τον ελεγκτή νομιμότητας, ο οποίος αναλαμβάνει αυτό το καθήκον που μέχρι σήμερα επιτελούσε ο γ.γ. της Περιφέρειας. Το νέο νομοσχέδιο προβλέπει την τοποθέτηση ανώτατου υπαλλήλου με πενταετή θητεία, ο οποίος θα έχει τον ρόλο του προϊσταμένου της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας (ΑΥΕ) ΟΤΑ.
Το πρόσωπο αυτό θα ελέγχει τη νομιμότητα των αποφάσεων εντός προθεσμίας 40 ημερών και θα μπορεί αυτεπαγγέλτως να ακυρώσει οποιαδήποτε απόφαση εντός δύο μηνών από τη δημοσίευση της απόφασης.
Ο ελεγκτής θα επιλέγεται από το Ειδικό Συμβούλιο Επιλογής Προϊσταμένων (ΕΙΣΕΠ), τα μέλη του οποίου προέρχονται αποκλειστικά από το ΑΣΕΠ και τον Συνήγορο του Πολίτη. Στο τέλος κάθε έτους θα συντάσσει έκθεση του έργου της ΑΥΕ ΟΤΑ, η οποία θα κοινοποιείται στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής και στον Συνήγορο του Πολίτη. Επίσης, μπορεί να επιβάλει την πειθαρχική ποινή της αργίας ή της έκπτωσης από τα καθήκοντα στους αιρετούς, οι οποίοι εκπίπτουν από το αξίωμά τους αν στερηθούν τη διαχείριση της περιουσίας τους ή τα πολιτικά τους δικαιώματα με τελεσίδικη δικαστική απόφαση ή αν καταδικαστούν με αμετάκλητη δικαστική απόφαση ως αυτουργοί ή συμμέτοχοι σε κακούργημα για σοβαρά ποινικά αδικήματα και για παράβαση καθήκοντος ανεξάρτητα από την πρόκληση ή μη οικονομικής βλάβης στον δήμο.
Τέλος, στο τρίτο επίπεδο ελέγχου, ο «Καλλικράτης» προβλέπει υποχρεωτική ανάρτηση στο Διαδίκτυο κάθε απόφασης οργάνου ΟΤΑ με μόνη εξαίρεση τα θέματα δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα ή απορρήτου.
της Έλενας Καρανάτση, από την εφημερίδα "Η Καθημερινή", 11/4/2010
