Σε νέες αποκαλύψεις για το ενεργειακό πραξικόπημα κατά της Ελλάδας, που σχεδιάστηκε και εκτελέστηκε με εντολές από την Ουάσιγκτον, αλλά και για τα όσα συζήτησε παρασκηνιακά ο πρωθυπουργός, Γιώργος Παπανδρέου, με Αμερικανό αξιωματούχο και αφορούσαν στην ονομασία των Σκοπίων ως «Δημοκρατία της Βορείου Μακεδονίας», παραμερίζοντας τα φλέγοντα ζητήματα της ταυτότητας και της γλώσσας των γειτόνων, προχωρούν σήμερα τα «Επίκαιρα». Κομβικό ρόλο στο αμερικανικό ενεργειακό πραξικόπημα κατείχε ο Μάθιου Μπράιζα, πρώην αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών υπεύθυνος για θέματα Ευρώπης - Ευρασίας, ο οποίος φρόντισε ώστε το κρίσιμο διάστημα 2007-2009 να γνωρίζει τις κινήσεις και τις αποφάσεις της ελληνικής κυβέρνησης γύρω από την ενεργειακή και εξωτερική πολιτική, προκειμένου να προλαβαίνει να παρεμβαίνει και να ματαιώνει οτιδήποτε κινούνταν σε διαφορετική ρότα απ’ αυτή των αμερικανικών συμφερόντων.
Πρόθυμος συνεργάτης του ο Αμερικανός πρέσβης εκείνης της περιόδου Ντάνιελ Σπέκχαρντ, επιφορτισμένος με το συντονισμό των συναρμόδιων και την ενημέρωση όλων όσοι χρειαζόταν, όπως αποκαλύπτει το απόρρητο τηλεγράφημα του πρώην πρέσβη σχετικά τις συναντήσεις του κ. Μπράιζα με τους κορυφαίους υπουργούς της κυβέρνησης Καραμανλή τον Απρίλιο του 2008.
Στο προηγούμενο τεύχος, τα «Επίκαιρα» είχαν αποκαλύψει μια σειρά τηλεγραφημάτων ειδικού χειρισμού του κ. Σπέκχαρντ προς το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, στα οποία ενημέρωνε λεπτομερώς για την κατάσταση που επικρατούσε στη χώρα. Ανάμεσά τους ένα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αυτό της 25ης Σεπτεμβρίου 2009, το οποίο συντάχθηκε και απεστάλη στην Ουάσιγκτον μία εβδομάδα πριν από τη διεξαγωγή των εθνικών εκλογών του Οκτωβρίου. Ο Ντάνιελ Σπέκχαρντ περιέγραφε το προεκλογικό κλίμα που επικρατούσε στην Αθήνα, προβλέποντας νίκη του ΠΑΣΟΚ. Σύμφωνα με τα όσα έγραφε στο απόρρητο τηλεγράφημα, ο Αμερικανός διπλωμάτης αισιοδοξούσε ότι με τον Γιώργο Παπανδρέου πρωθυπουργό της Ελλάδας αλλά και υπουργό Εξωτερικών θα άλλαζε σελίδα η ελληνική εξωτερική πολιτική, με βασικά σημεία της τη βελτίωση των σχέσεων της Ελλάδας με τους γείτονές της και κυρίως την αλλαγή στη διπλωματία προσέγγισης της Αθήνας με τη Μόσχα.
«Ο Γιώργος Παπανδρέου θα εργαστεί για τη βελτίωση της ατμόσφαιρας στις σχέσεις της Ελλάδας με τους γείτονές της, κι αυτό μπορεί να βοηθήσει με την πάροδο του χρόνου στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης στο Αιγαίο και στην επίλυση κάποιων επιμέρους θεμάτων για την ονομασία “Μακεδονία”. Μπορεί ακόμη και ο ίδιος να κρατήσει το υπουργείο Εξωτερικών. Η οικονομική κρίση θα περιορίσει τη δυνατότητα της Ελλάδας να εντείνει τις συνεισφορές της στις κοινές προσπάθειες στο Αφγανιστάν και σε άλλες αναδυόμενες δημοκρατίες.
Ο Παπανδρέου, πρώην υπουργός Εξωτερικών και για τα επόμενα δύο χρόνια Πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, έχει αφήσει να εννοηθεί ότι προτίθεται να είναι πιο δραστήριος στην εξωτερική πολιτική απ’ ό,τι ο προκάτοχός του. Έχει ήδη ξεκαθαρίσει ότι δεν θα ακολουθήσει την πολιτική του Καραμανλή προς τη Ρωσία, λέγοντας ότι θα επανεκτιμήσει τον αγωγό Μπουργκάς - Αλεξανδρούπολη και τη συμφωνία για τον South Stream. (...) Θα απευθυνθεί, επίσης, σίγουρα στους ομολόγους του στην Τουρκία και τη Δημοκρατία της Μακεδονίας. Το κόμμα του έχει, επίσης, δηλώσει ότι θέλει να είναι πιο δραστήριο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ σε παγκόσμια θέματα, ενδιαφέρεται για τις κλιματικές αλλαγές», εκτιμούσε το Σεπτέμβριο του 2009 ο Ντάνιελ Σπέκχαρντ. Η πραγματικότητα τον δικαίωσε 100%... Ήδη από το Δεκέμβριο του 2009, στις περίφημες πρώτες 100 ημέρες της κυβέρνησης Παπανδρέου, ο νυν πρωθυπουργός αποδεχόταν την ονομασία «Δημοκρατία της Βορείου Μακεδονίας» για τα Σκόπια σε συνομιλία του με τον αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Τζέιμς Στάινμπεργκ, αφήνοντας ανοιχτά τα ζητήματα της ταυτότητας και της γλώσσας των Σκοπιανών. Υπενθυμίζεται ότι τρεις μήνες αργότερα, το Μάρτιο του 2010, όταν ο Γιώργος Παπανδρέου επισκέφθηκε την Ουάσιγκτον και ο Μπαράκ Ομπάμα πρότεινε την ονομασία «Δημοκρατία της Βορείου Μακεδονίας», οι διαρροές ήθελαν τον Έλληνα πρωθυπουργό να επιφυλάσσεται να απαντήσει...
Τα οφέλη που πήγαν... περίπατο με την ακύρωση της συμφωνίας
Γυρίζοντας το χρόνο πίσω, τον Απρίλιο του 2008, βρίσκουμε την αμερικανική διπλωματία να προσπαθεί να επαναφέρει στον... ίσιο δρόμο την κυβέρνηση Καραμανλή. Σε αυτή την κατεύθυνση κινείτο η επίσκεψη του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών αρμόδιου σε θέματα Ευρώπης - Ευρασίας, Μάθιου Μπράιζα, στην Αθήνα. Μια επίσκεψη που πραγματοποιήθηκε στη σκιά του ελληνικού βέτο για την ένταξη των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ στη Σύνοδο του Βουκουρεστίου αλλά και της συμφωνίας με τη Ρωσία για τη συμμετοχή της Ελλάδας στην κατασκευή του αγωγού South Stream.
Στόχος του Αμερικανού διπλωμάτη ήταν να καταστήσει σαφές στον ίδιο τον τότε πρωθυπουργό αλλά και στους αρμόδιους υπουργούς ότι προτεραιότητα της Ελλάδας στον ενεργειακό τομέα θα έπρεπε να είναι η ολοκλήρωση του αγωγού TGI –αμερικανικών συμφερόντων– για προμήθεια φυσικού αερίου από το Αζερμπαϊτζάν και σε συνεργασία με Τουρκία - Ιταλία. Οι συνομιλίες του κ. Μπράιζα με τους Έλληνες κυβερνητικούς παράγοντες καταγράφηκαν στο απόρρητο ενημερωτικό σημείωμα του τότε πρέσβη, κ. Σπέκχαρντ, προς το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, όπως αποκαλύπτουν σήμερα τα «Επίκαιρα».
Η ελληνική πλευρά έθεσε πολλά ζητήματα υπόψη του Αμερικανού απεσταλμένου, όπως η ελληνική ανάγκη προμήθειας ενέργειας από διάφορες πηγές, ο ρόλος της Τουρκίας στο ενεργειακό παιχνίδι αλλά και οι σταθερές ελληνοαμερικανικές σχέσεις. Αυτά, ωστόσο, που είχαν τη μεγαλύτερη σημασία στις συζητήσεις που διαμείφθηκαν ήταν τα όσα απάντησε ο Αμερικανός αξιωματούχος στα μέλη της κυβέρνησης. Ο κ. Μπράιζα αποδέχτηκε την ανάγκη προμήθειας φυσικού αερίου της Ελλάδας από διάφορες πηγές, προχωρώντας και σε ένα εντυπωσιακό συμπέρασμα: Στο ότι η Ελλάδα θα αποκόμιζε μεγάλα οφέλη σχετικά με τη διαπραγματευτική θέση της στα ενεργειακά, «παίζοντας» με τους δύο αγωγούς, δίνοντας, όμως, προτεραιότητα στον TGI. Οφέλη που εξανεμίστηκαν μέσα σε λίγους μήνες, όταν ο νυν πρωθυπουργός έκλεισε την πόρτα στη Ρωσία, με αποτέλεσμα ο South Stream να μην περάσει από την Ελλάδα.
«Ο Μπράιζα καλωσόρισε την ελληνική δέσμευση σχετικά με την προμήθεια φυσικού αερίου από διάφορες πηγές, και τον TGI συγκεκριμένα. Σημείωσε ότι η αμερικανική κυβέρνηση ήταν “πεπεισμένη” σε μεγάλο βαθμό ότι το Αζερμπαϊτζάν είχε αρκετό φυσικό αέριο να διαθέσει για τον αγωγό TGI και στην πρώτη φάση του Nabucco, και ίσως για όλο τον Nabucco. Η πρόκληση ήταν να εξασφαλιστούν επαρκείς ποσότητες του αζερικού αερίου, όταν αυτό θα απαιτούνταν από τον TGI και τους επενδυτές του Nabucco. Αυτός παραδέχτηκε ότι η συνεργασία με το Αζερμπαϊτζάν θα μπορούσε να είναι πολύπλοκη: “Οι Αζέροι θα ήθελαν να σας καλωσορίσουν στο παζάρι τους, αλλά θέλουν να τους παρακαλέσεις για να αγοράσεις το χαλί τους”»...
Σχετικά με το ρόλο της Τουρκίας στο Νότιο Διάδρομο, ο Μπράιζα σημείωσε ότι είχε αλλάξει οπτική. Μόλις οι συμφωνίες προμήθειας του Αζερμπαϊτζάν έληξαν την 1η Απριλίου, η αζερική κυβέρνηση ήταν σε θέση να αρχίσει διαπραγματεύσεις στα σοβαρά, τόσο για το κόστος των μελλοντικών πωλήσεων φυσικού αερίου προς την Τουρκία όσο και για τις διαδικασίες διέλευσης.
Σημείωσε ότι ο καλύτερος τρόπος για την Ελλάδα να διασφαλίσει τη ροή φυσικού αερίου μέσω της Τουρκίας ήταν να επιβεβαιώσει πως έκανε έξυπνα συμβόλαια με την Τουρκία. «Η Τουρκία θα υποστηρίξει ό,τι διαπραγματευτείτε».
Ο Μπράιζα κατέστησε σαφές ότι «η αμερικανική κυβέρνηση δεν έψαχνε ένα νέο Ψυχρό Πόλεμο με τη Ρωσία και αναγνώρισε ότι το ρωσικό αέριο θα παρέμενε η μεγαλύτερη πηγή για τις ευρωπαϊκές μελλοντικές ανάγκες σε φυσικό αέριο. Αυτό, ωστόσο, δεν καλύπτει την ανάγκη για διαφοροποίηση στην ανεύρεση πηγών προμήθειας, αλλά την ενδυναμώνει. Ενώ αναγνώρισε τη δέσμευση της ελληνικής κυβέρνησης στον TGI, επανέλαβε ότι ο South Stream στόχευε στην υπονόμευσή του, και η Ελλάδα θα έπρεπε να προσέχει στις διαδικασίες με τους δύο αγωγούς. Η επιβεβαίω ση ότι ο TGI θα ολοκληρωνόταν πρώτος θα έθετε την Ελλάδα σε πολύ καλύτερη διαπραγματευτική θέση με τη Ρωσία για τον South Stream, ενώ, αν έκανε το αντίθετο –να δώσει, δηλαδή, προτεραιότητα στον South Stream–, θα αποθάρρυνε τόσο την κυβέρνηση του Αζερμπαϊτζάν όσο και τους πιθανούς επενδυτές του TGI», σημείωνε στην αναφορά του ο τότε Αμερικανός πρεσβευτής.
Όπως φαίνεται και από το τηλεγράφημα, η αμερικανική πλευρά ήταν σαφέστατα ενοχλημένη από την ενεργειακή διπλωματία της κυβέρνησης Καραμανλή και ήταν αποφασισμένη να κάνει το οτιδήποτε για να ανατραπεί η κατάσταση αυτή. Η σημερινή πραγματικότητα δίνει την απάντηση στο ερώτημα αν τα κατάφερε...
των Σπύρου Τρίψα και Γιάννη Κορωναίου, από το περιοδικό "Επίκαιρα", 14/10/2011
