H μείωση των μισθών και η περαιτέρω χρήση των ευέλικτων μορφών απασχόλησης όπως η μερική απασχόληση, αναμένεται να προσλάβουν μεγαλύτερες διαστάσεις το 2011, καθώς η ύφεση θα εντείνει τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν πολλές επιχειρήσεις. Ο πρόσφατος νόμος για την υπογραφή επιχειρησιακών συμβάσεων εργασίας, με δυσμενέστερους όρους σε σχέση με τις κλαδικές συμβάσεις, δίνει μεγάλα περιθώρια στις μεσαίες και μεγαλύτερες επιχειρήσεις να προχωρήσουν στην επιδείνωση των όρων απασχόλησης των εργαζομένων τους. Κι αυτό, επειδή ο νόμος δεν προβλέπει τους περιορισμούς που σχεδίαζε αρχικά η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης κυρία Λούκα Κατσέλη, προκειμένου να επιτρέπεται η υπογραφή των επιχειρησιακών συμβάσεων. Δεν υπάρχουν περιορισμοί σχετικά με την οικονομική κατάσταση της εταιρείας, με αποτέλεσμα ακόμη και κερδοφόρες επιχειρήσεις να μπορούν να συμφωνούν με τους εργαζόμενους τη μείωση των αποδοχών τους, ενώ δεν είναι απαραίτητη ούτε η διασφάλιση της απασχόλησης των εργαζομένων σε αυτές. Είναι χαρακτηριστικό ότι και η βορειοελλαδίτικη εταιρεία ΝΕΟΓΑΛ, η πρώτη που ανακοίνωσε την υπογραφή επιχειρησιακής σύμβασης με το σωματείο των εργαζομένων, ήταν κερδοφόρος το 2010. Ο λόγος που προέβαλε για την υπογραφή της συμφωνίας είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικής της θέσης, επιχείρημα που αναμένεται ότι θα επικαλεστούν και άλλες επιχειρήσεις στο άμεσο μέλλον.
Όσο για τις ζημιογόνες εταιρείες, είναι βέβαιο ότι θα επικαλεστούν τον κίνδυνο βιωσιμότητάς τους, κάτι που γινόταν ούτως ή άλλως ατύπως από μικρότερες επιχειρήσεις μετά την κρίση που εκδηλώθηκε την τελευταία διετία. Επιχειρησιακή σύμβαση μπορεί να υπογραφεί σε εταιρείες με περισσότερους από 50 εργαζόμενους, ενώ στις περιπτώσεις που οι απασχολούμενοι είναι λιγότεροι ή δεν υπάρχει σωματείο, η διαπραγμάτευση της εταιρείας πρέπει να γίνει με το δευτεροβάθμιο κλαδικό συνδικαλιστικό όργανο. Οι αποδοχές με βάση τη σύμβαση δεν μπορούν να μειωθούν κάτω από τον κατώτατο μισθό των 740 ευρώ, ο οποίος καθορίζεται με την Εθνική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, ενώ θα μπορούν να προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις για τις μορφές της απασχόλησης – για παράδειγμα, μερική ή εποχική απασχόληση ή εκ περιτροπής εργασία.
Ο κίνδυνος των ατομικών συμβάσεων
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΓΣΕΕ, οι επιχειρησιακές συμβάσεις θα προσλάβουν μέσα στο προσεχές διάστημα τη μορφή «τσουνάμι». Ακόμη μεγαλύτερη διάσταση, όμως, φοβάται το Επιστημονικό Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ ότι θα πάρει το φαινόμενο των ατομικών συμβάσεων εργασίας στο μέλλον. Πηγές του υπουργείου Εργασίας, αν και αναφέρουν ότι θα έχουν καλύτερη εικόνα για τις επιχειρησιακές συμβάσεις έως τα τέλη Ιανουαρίου, αισιοδοξούν ότι η μέση μείωση των μισθών με τις επιχειρησιακές συμβάσεις θα είναι μικρή, της τάξης του 3%. Ωστόσο, οι μειώσεις μισθών που έγιναν άτυπα σε αρκετές επιχειρήσεις στη διάρκεια του 2010 ήταν της τάξης του 10%. Η μοναδική, εξάλλου, επιχειρησιακή συμφωνία που υποβλήθηκε στο υπουργείο Εργασίας τις προηγούμενες ημέρες –της ΝΕΟΓΑΛ– προβλέπει τη μείωση των μισθών κατά 9%. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές του υπουργείου Εργασίας, οι πληροφορίες που έχουν έρθει σε γνώση του υπουργείου αναφέρουν ότι οι ατομικές συμβάσεις εργασίας έχουν πάρει μεγαλύτερες διαστάσεις. Για το λόγο αυτό, το υπουργείο θέλει να περάσει το μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση ότι «οι συμβάσεις θα μπουν στο μικροσκόπιο του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας και θα επιβάλλονται οι ανάλογες κυρώσεις, όταν αποδεικνύεται ότι οι καταγγελίες είναι αληθείς».
Οι αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις έχουν ως προπομπό τη βιομηχανία, τον τουρισμό και τη βιοτεχνία, ενώ σύντομα θα… μπουν στο χορό οι τράπεζες και οι Δημόσιες Επιχειρήσεις (ΔΕΚΟ). Οι τράπεζες και οι ΔΕΚΟ αναμένεται να αποτελέσουν το δεύτερο κύμα της προώθησης των ειδικών επιχειρησιακών συμβάσεων στα μέσα Μαρτίου. Για τις ΔΕΚΟ έχει ψηφιστεί ήδη ο νόμος που προβλέπει τις μειωμένες αποδοχές για τους εργαζομένους τους και σύντομα, όπως είπε ο υπουργός Υποδομών κ. Δημήτρης Ρέππας, οι διοικήσεις των ΔΕΚΟ θα καλέσουν τα σωματεία για την υπογραφή συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Για τις τράπεζες, η τρίτη επικαιροποίηση του Μνημονίου προβλέπει τη δυνατότητα κατάργησης των ειδικών συμβάσεων με το προσωπικό τους, με τις οποίες δίνονταν αυξήσεις πολύ υψηλότερες από τον κατώτατο μισθό της εθνικής συλλογικής σύμβασης. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι για το θέμα αυτό θα υπάρξει ειδική νομοθετική ρύθμιση προς τα τέλη Φεβρουαρίου.
Νέα έξαρση της ανεργίας
Το υπουργείο Εργασίας φοβάται έκρηξη της ανεργίας, λόγω της βαθιάς ύφεσης στην οποία βρίσκεται η οικονομία. Τα μηνύματα που έχουν φτάσει δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά, καθώς πολλές επιχειρήσεις θα προχωρήσουν σε νέες επιχειρησιακές σχέσεις με μειωμένους μισθούς καθώς και σε ειδικές μορφές απασχόλησης. Παράλληλα, όμως, πολλές επιχειρήσεις θα προχωρήσουν και σε απολύσεις εργαζομένων. Ως ανάχωμα στην ανεργία, το υπουργείο Εργασίας προωθεί το πρόγραμμα αύξησης και διατήρησης θέσεων εργασίας που έχει ανακοινωθεί μέσω του Οργανισμού Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού (ΟΑΕΔ).
Μέχρι στιγμής έχουν δημιουργηθεί μέσω των προγραμμάτων του ΟΑΕΔ 53.500 νέες θέσεις εργασίας και 54.000 εποχικές θέσεις στον τουρισμό. Με άλλο πρόγραμμα του ΟΑΕΔ στηρίζονται 264.000 θέσεις εργασίας, ενώ ο στόχος για τη φετινή χρονιά είναι να στηριχτούν 450.000 θέσεις. Παρ’ όλα αυτά, όμως, η ανεργία εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά περίπου 3 εκατοστιαίες μονάδες, δηλαδή κατά περίπου 130.000 άτομα.
Ταυτόχρονα, σύμφωνα με αρμόδια πηγή του υπουργείου, θα ενταθεί μέσα στο προσεχές διάστημα η προσπάθεια για την αντιμετώπιση της εισφοροδιαφυγής, με στόχο την άντληση ποσού 1,2 δις ευρώ σε ετήσια βάση. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται και τα αναμενόμενα έσοδα από τη λειτουργία του «εργόσημου» για την ασφάλιση οικιακών βοηθών και απασχολούμενων στη γεωργία.
του Λουκά Γεωργιάδη, από το περιοδικό "Επίκαιρα", 13/1/2011
Όσο για τις ζημιογόνες εταιρείες, είναι βέβαιο ότι θα επικαλεστούν τον κίνδυνο βιωσιμότητάς τους, κάτι που γινόταν ούτως ή άλλως ατύπως από μικρότερες επιχειρήσεις μετά την κρίση που εκδηλώθηκε την τελευταία διετία. Επιχειρησιακή σύμβαση μπορεί να υπογραφεί σε εταιρείες με περισσότερους από 50 εργαζόμενους, ενώ στις περιπτώσεις που οι απασχολούμενοι είναι λιγότεροι ή δεν υπάρχει σωματείο, η διαπραγμάτευση της εταιρείας πρέπει να γίνει με το δευτεροβάθμιο κλαδικό συνδικαλιστικό όργανο. Οι αποδοχές με βάση τη σύμβαση δεν μπορούν να μειωθούν κάτω από τον κατώτατο μισθό των 740 ευρώ, ο οποίος καθορίζεται με την Εθνική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, ενώ θα μπορούν να προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις για τις μορφές της απασχόλησης – για παράδειγμα, μερική ή εποχική απασχόληση ή εκ περιτροπής εργασία.
Ο κίνδυνος των ατομικών συμβάσεων
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΓΣΕΕ, οι επιχειρησιακές συμβάσεις θα προσλάβουν μέσα στο προσεχές διάστημα τη μορφή «τσουνάμι». Ακόμη μεγαλύτερη διάσταση, όμως, φοβάται το Επιστημονικό Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ ότι θα πάρει το φαινόμενο των ατομικών συμβάσεων εργασίας στο μέλλον. Πηγές του υπουργείου Εργασίας, αν και αναφέρουν ότι θα έχουν καλύτερη εικόνα για τις επιχειρησιακές συμβάσεις έως τα τέλη Ιανουαρίου, αισιοδοξούν ότι η μέση μείωση των μισθών με τις επιχειρησιακές συμβάσεις θα είναι μικρή, της τάξης του 3%. Ωστόσο, οι μειώσεις μισθών που έγιναν άτυπα σε αρκετές επιχειρήσεις στη διάρκεια του 2010 ήταν της τάξης του 10%. Η μοναδική, εξάλλου, επιχειρησιακή συμφωνία που υποβλήθηκε στο υπουργείο Εργασίας τις προηγούμενες ημέρες –της ΝΕΟΓΑΛ– προβλέπει τη μείωση των μισθών κατά 9%. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές του υπουργείου Εργασίας, οι πληροφορίες που έχουν έρθει σε γνώση του υπουργείου αναφέρουν ότι οι ατομικές συμβάσεις εργασίας έχουν πάρει μεγαλύτερες διαστάσεις. Για το λόγο αυτό, το υπουργείο θέλει να περάσει το μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση ότι «οι συμβάσεις θα μπουν στο μικροσκόπιο του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας και θα επιβάλλονται οι ανάλογες κυρώσεις, όταν αποδεικνύεται ότι οι καταγγελίες είναι αληθείς».
Οι αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις έχουν ως προπομπό τη βιομηχανία, τον τουρισμό και τη βιοτεχνία, ενώ σύντομα θα… μπουν στο χορό οι τράπεζες και οι Δημόσιες Επιχειρήσεις (ΔΕΚΟ). Οι τράπεζες και οι ΔΕΚΟ αναμένεται να αποτελέσουν το δεύτερο κύμα της προώθησης των ειδικών επιχειρησιακών συμβάσεων στα μέσα Μαρτίου. Για τις ΔΕΚΟ έχει ψηφιστεί ήδη ο νόμος που προβλέπει τις μειωμένες αποδοχές για τους εργαζομένους τους και σύντομα, όπως είπε ο υπουργός Υποδομών κ. Δημήτρης Ρέππας, οι διοικήσεις των ΔΕΚΟ θα καλέσουν τα σωματεία για την υπογραφή συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Για τις τράπεζες, η τρίτη επικαιροποίηση του Μνημονίου προβλέπει τη δυνατότητα κατάργησης των ειδικών συμβάσεων με το προσωπικό τους, με τις οποίες δίνονταν αυξήσεις πολύ υψηλότερες από τον κατώτατο μισθό της εθνικής συλλογικής σύμβασης. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι για το θέμα αυτό θα υπάρξει ειδική νομοθετική ρύθμιση προς τα τέλη Φεβρουαρίου.
Νέα έξαρση της ανεργίας
Το υπουργείο Εργασίας φοβάται έκρηξη της ανεργίας, λόγω της βαθιάς ύφεσης στην οποία βρίσκεται η οικονομία. Τα μηνύματα που έχουν φτάσει δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά, καθώς πολλές επιχειρήσεις θα προχωρήσουν σε νέες επιχειρησιακές σχέσεις με μειωμένους μισθούς καθώς και σε ειδικές μορφές απασχόλησης. Παράλληλα, όμως, πολλές επιχειρήσεις θα προχωρήσουν και σε απολύσεις εργαζομένων. Ως ανάχωμα στην ανεργία, το υπουργείο Εργασίας προωθεί το πρόγραμμα αύξησης και διατήρησης θέσεων εργασίας που έχει ανακοινωθεί μέσω του Οργανισμού Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού (ΟΑΕΔ).
Μέχρι στιγμής έχουν δημιουργηθεί μέσω των προγραμμάτων του ΟΑΕΔ 53.500 νέες θέσεις εργασίας και 54.000 εποχικές θέσεις στον τουρισμό. Με άλλο πρόγραμμα του ΟΑΕΔ στηρίζονται 264.000 θέσεις εργασίας, ενώ ο στόχος για τη φετινή χρονιά είναι να στηριχτούν 450.000 θέσεις. Παρ’ όλα αυτά, όμως, η ανεργία εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά περίπου 3 εκατοστιαίες μονάδες, δηλαδή κατά περίπου 130.000 άτομα.
Ταυτόχρονα, σύμφωνα με αρμόδια πηγή του υπουργείου, θα ενταθεί μέσα στο προσεχές διάστημα η προσπάθεια για την αντιμετώπιση της εισφοροδιαφυγής, με στόχο την άντληση ποσού 1,2 δις ευρώ σε ετήσια βάση. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται και τα αναμενόμενα έσοδα από τη λειτουργία του «εργόσημου» για την ασφάλιση οικιακών βοηθών και απασχολούμενων στη γεωργία.
του Λουκά Γεωργιάδη, από το περιοδικό "Επίκαιρα", 13/1/2011
