Αναθεωρείται άρδην το καθεστώς των τελευταίων δεκαετιών με την καθιέρωση των ειδικών επιχειρησιακών συμβάσεων
Οι εργασιακές σχέσεις της χώρας «γύρισαν σελίδα» ύστερα από πολλές δεκαετίες με τον νόμο για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις και την καθιέρωση των ειδικών συμβάσεων εργασίας. Μισθοί, αποζημιώσεις, υπερωρίες μερικής απασχόλησης και κλαδικές συμβάσεις εργασίας τίθενται στο κρεβάτι του Προκρούστη, ενώ το εργασιακό καθεστώς των τελευταίων δεκαετιών αναθεωρείται άρδην, ανατρέποντας δικαιώματα και εργασιακές σχέσεις. Η καθιέρωση των ειδικών επιχειρησιακών συμβάσεων που υπερισχύουν των κλαδικών αλλά και η κατάργηση των αποζημιώσεων σε περιπτώσεις απολύσεων με προϋπηρεσία ως ένα έτος αποτελούν τις βασικότερες ρυθμίσεις του νόμου.
Οι νέες «ειδικές επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις εργασίας» θα υπογράφονται από τον εργοδότη και το σωματείο και θα ρυθμίζουν όχι μόνο τους μισθούς αλλά και μια σειρά θέματα, όπως τον αριθμό των θέσεων εργασίας- κατ΄ επέκταση των απολύσεων-, αλλά και τις ευέλικτες μορφές απασχόλησης (μερική απασχόληση κ.ά.).
Οι αμοιβές με τις νέες συμβάσεις θα μπορούν να μειωθούν ως το όριο της εθνικής γενικής συλλογικής σύμβασης εργασίας, δηλαδή ως τα 740 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι όσες αμοιβές ξεπερνούν το όριο αυτό είναι δυνατόν με την υπογραφή των νέων συμβάσεων να προσεγγίσουν το όριο αυτό, δηλαδή να μειωθούν ως και 25%.
Η υποχρεωτική επέκταση των κλαδικών συμβάσεων θα γίνεται μόνο σε όσες επιχειρήσεις δεν έχουν υπογράψει επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις. Ο χρόνος διάρκειας συμφωνείται κατά τις διαπραγματεύσεις. Επίσης δύνανται να ρυθμίζονται ο αριθμός των θέσεων εργασίας, όροι και προϋποθέσεις μερικής απασχόλησης, εκ περιτροπής εργασίας και διαθεσιμότητας, καθώς και κάθε άλλος όρος εφαρμογής της, συμπεριλαμβανομένης της διάρκειάς τους.
Η ειδική επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση μπορεί να καταρτιστεί και από εργοδότη που απασχολεί λιγότερους από 50 εργαζομένους, με το αντίστοιχο επιχειρησιακό σωματείο. Αν δεν υπάρχει, τον ρόλο αυτόν θα αναλαμβάνει το αντίστοιχο κλαδικό σωματείο ή η αντίστοιχη ομοσπονδία.
Οι εμπλεκόμενες πλευρές υποβάλλουν από κοινού αιτιολογική έκθεση προς το Συμβούλιο Κοινωνικού Ελέγχου Επιθεώρησης Εργασίας. Με την ίδια διαδικασία συμφωνείται και η τυχόν παράτασή της. Σε περίπτωση παράβασης των όρων η ειδική επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας είναι άκυρη. Στην περίπτωση αυτή, αν υπάρξει καταγγελία της σύμβασης εργασίας η αποζημίωση υπολογίζεται με βάση τις αποδοχές της κλαδικής σύμβασης. Τα βασικά σημεία διατάξεων για ειδικές επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις εργασίας:
1 Στο πλαίσιο του συστήματος των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, που προσδιορίζεται με τον νόμο 1876/1990, εισάγεται στο συλλογικό Εργατικό Δίκαιο νέα μορφή συλλογικής σύμβασης εργασίας, η «Ειδική Επιχειρησιακή Συλλογική Σύμβαση Εργασίας» (ΕΕΣΣΕ).
2 Οι όροι της ΕΕΣΣΕ προσδιορίζονται από τους κοινωνικούς εταίρους στο επίπεδο της επιχείρησης σε ετήσια βάση, όπως άλλωστε συμβαίνει και σε όλες τις συλλογικές συμβάσεις. Στο πλαίσιο αυτών των ΕΕΣΣΕ, είναι δυνατόν οι μισθοί να αποκλίνουν από την αντίστοιχη κλαδική συλλογική σύμβαση εργασίας, ως το κατώφλι της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας, και να προσδιορίζεται ο αριθμός των θέσεων εργασίας, καθώς και λοιποί όροι, όπως μερική απασχόληση, εκ περιτροπής εργασία, διαθεσιμότητα, διάρκεια εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένων τυχόν όρων για τη διαδικασία επανόδου στην κανονική εφαρμογή των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων εργασίας.
3 Λόγω του ειδικού τους χαρακτήρα οι ΕΕΣΣΕ δεν καλύπτονται από την αρχή της ευνοϊκότερης ρύθμισης των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων, ούτε εφαρμόζονται σε αυτές τυχόν επεκταθείσες κλαδικές συλλογικές συμβάσεις.
4 Οι ΕΕΣΣΕ μπορούν να συναφθούν και σε επιχειρήσεις με λιγότερους από 50 εργαζομένους, όπου αν δεν υπάρχει επιχειρησιακό σωματείο οι εργαζόμενοι εκπροσωπούνται από την κλαδική οργάνωσή τους ή την αντίστοιχη ομοσπονδία.
5 Προκειμένου να συναφθεί ΕΕΣΣΕ, οι ενδιαφερόμενες πλευρές με κοινή αιτιολογημένη έκθεσή τους καταθέτουν αυτή στο Συμβούλιο Κοινωνικού Ελέγχου Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΚΕΕ) που διατυπώνει απλή γνώμη για τη σκοπιμότητά της.
Αποζημιώσεις
Οι εργασιακές σχέσεις της χώρας «γύρισαν σελίδα» ύστερα από πολλές δεκαετίες με τον νόμο για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις και την καθιέρωση των ειδικών συμβάσεων εργασίας. Μισθοί, αποζημιώσεις, υπερωρίες μερικής απασχόλησης και κλαδικές συμβάσεις εργασίας τίθενται στο κρεβάτι του Προκρούστη, ενώ το εργασιακό καθεστώς των τελευταίων δεκαετιών αναθεωρείται άρδην, ανατρέποντας δικαιώματα και εργασιακές σχέσεις. Η καθιέρωση των ειδικών επιχειρησιακών συμβάσεων που υπερισχύουν των κλαδικών αλλά και η κατάργηση των αποζημιώσεων σε περιπτώσεις απολύσεων με προϋπηρεσία ως ένα έτος αποτελούν τις βασικότερες ρυθμίσεις του νόμου.
Οι νέες «ειδικές επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις εργασίας» θα υπογράφονται από τον εργοδότη και το σωματείο και θα ρυθμίζουν όχι μόνο τους μισθούς αλλά και μια σειρά θέματα, όπως τον αριθμό των θέσεων εργασίας- κατ΄ επέκταση των απολύσεων-, αλλά και τις ευέλικτες μορφές απασχόλησης (μερική απασχόληση κ.ά.).
Οι αμοιβές με τις νέες συμβάσεις θα μπορούν να μειωθούν ως το όριο της εθνικής γενικής συλλογικής σύμβασης εργασίας, δηλαδή ως τα 740 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι όσες αμοιβές ξεπερνούν το όριο αυτό είναι δυνατόν με την υπογραφή των νέων συμβάσεων να προσεγγίσουν το όριο αυτό, δηλαδή να μειωθούν ως και 25%.
Η υποχρεωτική επέκταση των κλαδικών συμβάσεων θα γίνεται μόνο σε όσες επιχειρήσεις δεν έχουν υπογράψει επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις. Ο χρόνος διάρκειας συμφωνείται κατά τις διαπραγματεύσεις. Επίσης δύνανται να ρυθμίζονται ο αριθμός των θέσεων εργασίας, όροι και προϋποθέσεις μερικής απασχόλησης, εκ περιτροπής εργασίας και διαθεσιμότητας, καθώς και κάθε άλλος όρος εφαρμογής της, συμπεριλαμβανομένης της διάρκειάς τους.
Η ειδική επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση μπορεί να καταρτιστεί και από εργοδότη που απασχολεί λιγότερους από 50 εργαζομένους, με το αντίστοιχο επιχειρησιακό σωματείο. Αν δεν υπάρχει, τον ρόλο αυτόν θα αναλαμβάνει το αντίστοιχο κλαδικό σωματείο ή η αντίστοιχη ομοσπονδία.
Οι εμπλεκόμενες πλευρές υποβάλλουν από κοινού αιτιολογική έκθεση προς το Συμβούλιο Κοινωνικού Ελέγχου Επιθεώρησης Εργασίας. Με την ίδια διαδικασία συμφωνείται και η τυχόν παράτασή της. Σε περίπτωση παράβασης των όρων η ειδική επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας είναι άκυρη. Στην περίπτωση αυτή, αν υπάρξει καταγγελία της σύμβασης εργασίας η αποζημίωση υπολογίζεται με βάση τις αποδοχές της κλαδικής σύμβασης. Τα βασικά σημεία διατάξεων για ειδικές επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις εργασίας:
1 Στο πλαίσιο του συστήματος των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, που προσδιορίζεται με τον νόμο 1876/1990, εισάγεται στο συλλογικό Εργατικό Δίκαιο νέα μορφή συλλογικής σύμβασης εργασίας, η «Ειδική Επιχειρησιακή Συλλογική Σύμβαση Εργασίας» (ΕΕΣΣΕ).
2 Οι όροι της ΕΕΣΣΕ προσδιορίζονται από τους κοινωνικούς εταίρους στο επίπεδο της επιχείρησης σε ετήσια βάση, όπως άλλωστε συμβαίνει και σε όλες τις συλλογικές συμβάσεις. Στο πλαίσιο αυτών των ΕΕΣΣΕ, είναι δυνατόν οι μισθοί να αποκλίνουν από την αντίστοιχη κλαδική συλλογική σύμβαση εργασίας, ως το κατώφλι της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας, και να προσδιορίζεται ο αριθμός των θέσεων εργασίας, καθώς και λοιποί όροι, όπως μερική απασχόληση, εκ περιτροπής εργασία, διαθεσιμότητα, διάρκεια εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένων τυχόν όρων για τη διαδικασία επανόδου στην κανονική εφαρμογή των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων εργασίας.
3 Λόγω του ειδικού τους χαρακτήρα οι ΕΕΣΣΕ δεν καλύπτονται από την αρχή της ευνοϊκότερης ρύθμισης των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων, ούτε εφαρμόζονται σε αυτές τυχόν επεκταθείσες κλαδικές συλλογικές συμβάσεις.
4 Οι ΕΕΣΣΕ μπορούν να συναφθούν και σε επιχειρήσεις με λιγότερους από 50 εργαζομένους, όπου αν δεν υπάρχει επιχειρησιακό σωματείο οι εργαζόμενοι εκπροσωπούνται από την κλαδική οργάνωσή τους ή την αντίστοιχη ομοσπονδία.
5 Προκειμένου να συναφθεί ΕΕΣΣΕ, οι ενδιαφερόμενες πλευρές με κοινή αιτιολογημένη έκθεσή τους καταθέτουν αυτή στο Συμβούλιο Κοινωνικού Ελέγχου Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΚΕΕ) που διατυπώνει απλή γνώμη για τη σκοπιμότητά της.
Αποζημιώσεις
Πέραν των συμβάσεων, με τον νέο νόμο επέρχονται αλλαγές και στο καθεστώς των αποζημιώσεων. Έτσι, οι υπάλληλοι που απολύονται εντός δώδεκα μηνών από την πρόσληψή τους δεν θα λαμβάνουν αποζημίωση, ενώ για διάστημα από 12 ως 24 μήνες η αποζημίωση μειώνεται στον έναν μισθό. Σε περιπτώσεις μερικής απασχόλησης η υπερωριακή απασχόληση αμείβεται χωρίς προσαύξηση και είναι ανάλογη με την αμοιβή του εργαζομένου πλήρους απασχόλησης σε ανάλογη θέση εργασίας.
Επεκτείνεται ο χρόνος της διαθεσιμότητας των εργαζομένων στις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα από 6 σε 9 μήνες. Κατά την ενοικίαση εργαζομένων σε έμμεσο εργοδότη αυξάνεται στους 36 μήνες, από 18 που είναι σήμερα, ο χρόνος για τη μετατροπή της σχέσης σε αορίστου χρόνου.
ΝΕΟΓΑΛ
Υπό αναθεώρηση η πρώτη συμφωνία
Επεκτείνεται ο χρόνος της διαθεσιμότητας των εργαζομένων στις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα από 6 σε 9 μήνες. Κατά την ενοικίαση εργαζομένων σε έμμεσο εργοδότη αυξάνεται στους 36 μήνες, από 18 που είναι σήμερα, ο χρόνος για τη μετατροπή της σχέσης σε αορίστου χρόνου.
ΝΕΟΓΑΛ
Υπό αναθεώρηση η πρώτη συμφωνία
Στον «αέρα» βρίσκεται η πρώτη επιχειρησιακή σύμβαση εργασίας την οποία συμφώνησαν οι εργαζόμενοι και η διοίκηση της Βιομηχανίας Γάλακτος Δράμας ΑΕ ΝΕΟΓΑΛ.Η συμφωνία των δύο πλευρών προβλέπει οριζόντια μείωση μισθών 9%,ενώ στην αιτιολογική έκθεση που υπέβαλαν από κοινού επιχείρηση και εργαζόμενοι επικαλούνται λόγους βελτίωσης της ανταγωνιστικής θέσης της εταιρείας και της παραγωγικότητάς της.Ταυτοχρόνως σημειωνόταν ότι τις τρεις τελευταίες χρήσεις παρουσίασε κέρδη.
Το Συμβούλιο Κοινωνικού Ελέγχου της Επιθεώρησης Εργασίας, που συνεδρίασε για να εξετάσει τη σκοπιμότητα της σύμβασης, γνωμοδότησε αρνητικά, χωρίς ωστόσο να θέτει ζήτημα ακύρωσης της συμφωνίας, κάτι που δεν προβλέπεται από το νέο νομοθετικό καθεστώς. Ωστόσο η απόφαση αυτή δημιουργεί ένα ζήτημα ηθικής και όχι νομικής τάξεως. Το Συμβούλιο εκτίμησε ότι η αιτιολογική έκθεση και τα στοιχεία που περιέχει δεν δικαιολογούν την αναγκαιότητα κατάρτισης ειδικής σύμβασης.Σημειώνεται ότι την ακύρωση της συμφωνίας είχε ζητήσει και η ΓΣΕΕ.
Μετά την αρνητική γνωμοδότηση η συμφωνία «επιστρέφει» στα δύο μέρη και αναμένεται να γίνει εκ νέου διαπραγμάτευση για το περιεχόμενό της και το ύψος των μειώσεων των αμοιβών των εργαζομένων. Η εξέλιξη της πρώτης ειδικής σύμβασης έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς αναμένεται να αποτελέσει «πιλότο» για τη συνέχεια.
του Κ. Παπαδή, από "Το Βήμα της Κυριακής", 23/1/2011
Το Συμβούλιο Κοινωνικού Ελέγχου της Επιθεώρησης Εργασίας, που συνεδρίασε για να εξετάσει τη σκοπιμότητα της σύμβασης, γνωμοδότησε αρνητικά, χωρίς ωστόσο να θέτει ζήτημα ακύρωσης της συμφωνίας, κάτι που δεν προβλέπεται από το νέο νομοθετικό καθεστώς. Ωστόσο η απόφαση αυτή δημιουργεί ένα ζήτημα ηθικής και όχι νομικής τάξεως. Το Συμβούλιο εκτίμησε ότι η αιτιολογική έκθεση και τα στοιχεία που περιέχει δεν δικαιολογούν την αναγκαιότητα κατάρτισης ειδικής σύμβασης.Σημειώνεται ότι την ακύρωση της συμφωνίας είχε ζητήσει και η ΓΣΕΕ.
Μετά την αρνητική γνωμοδότηση η συμφωνία «επιστρέφει» στα δύο μέρη και αναμένεται να γίνει εκ νέου διαπραγμάτευση για το περιεχόμενό της και το ύψος των μειώσεων των αμοιβών των εργαζομένων. Η εξέλιξη της πρώτης ειδικής σύμβασης έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς αναμένεται να αποτελέσει «πιλότο» για τη συνέχεια.
του Κ. Παπαδή, από "Το Βήμα της Κυριακής", 23/1/2011
