Η «ΕΞΟΔΟΣ» ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ, ΚΥΡΙΩΣ ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ, «ΗΤΑΝ ΜΙΑ ΣΥΝΕΙΔΗΤΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ, ΚΑΘΩΣ ΟΙ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ ΚΟΣΤΙΖΟΥΝ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ», ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΠΗΓΗ
ΤΟ ΚΥΜΑ «εξόδου» των δημοσίων υπαλλήλων και συνταξιοδότησης των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, που πυροδότησε ο προηγούμενος ασφαλιστικός νόμος και η ανασφάλεια, δεν ήταν τόσο αθώο από κυβερνητικής πλευράς, καθώς τώρα απειλεί να φέρει «επικαιροποιημένο» ασφαλιστικό.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η «έξοδος» των εργαζομένων, κυρίως του δημοσίου τομέα, «ήταν μια συνειδητή επιλογή της κυβέρνησης, καθώς οι συνταξιούχοι κοστίζουν λιγότερο σε σχέση με τους εν ενεργεία», σύμφωνα με νομικό σύμβουλο αρμόδιου υπουργείου.
Στον δημόσιο τομέα, όπου οι συνταξιοδοτηθέντες δεν αναπληρώνονται με νέο προσωπικό, βάσει των δεσμεύσεων του μνημονίου, και -ταυτόχρονα- τόσο οι υπάλληλοι όσο και οι συνταξιούχοι πληρώνονται από την ίδια πηγή, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, ένας συνταξιούχος κοστίζει έως και 40% λιγότερο. Και τούτο, γιατί τα επιδόματα δεν λογίζονται στο συντάξιμο μισθό. Επιπλέον, οι συνταξιούχοι υπόκεινται σε πρόσθετη εισφορά 4%-9% και έτσι το Δημόσιο ενισχύει τον κουμπαρά του ΛΑΦΚΑ, προκειμένου να καλύψει «τρύπες» (ελλείμματα) άλλων ταμείων. Καθίσταται προφανές το όφελος του Δημοσίου από τη βίαιη συνταξιοδότηση έως και 40.000 δημοσίων υπαλλήλων φέτος.
Από την άλλη πλευρά, σε ΔΕΚΟ και τράπεζες ο εν λόγω ασφαλιστικός πανικός λειτούργησε σαν... πρόγραμμα εθελουσίας εξόδου, χωρίς μάλιστα οι επιχειρήσεις να εκταμιεύσουν ούτε ένα ευρώ.
Ως προς τον ιδιωτικό τομέα το όφελος από την (όποια) ανανέωση του προσωπικού των επιχειρήσεων προκύπτει έμμεσα. Από την ενεργοποίηση -δηλαδή- της κοινωνικής βαλβίδας («κοινωνικός αυτοματισμός») απέναντι στη δυσαρέσκεια των νέων που δεν βρίσκουν εργασία (νέες προσλήψεις). Αντίδραση που ενισχύεται από τα επιδόματα που καταβάλλει ο ΟΑΕΔ.
Για την πυροδότηση του κύματος εξόδου, το νέο ασφαλιστικό (νόμος 3863/10) προέβλεψε και ορισμένες ευνοϊκές διακρίσεις, που βοηθούν την έξοδο από την εργασία την προσεχή 3ετία. Κυρίως για τις μητέρες με ανήλικο και τους ασφαλισμένους στο Δημόσιο και τα ειδικά ταμεία, που καθιστούν ευχερέστερη την πρόωρη φυγή στη σύνταξη.
Ωστόσο, εδώ εδράζεται και η ανησυχία αναφορικά με τα ευρήματα της εν εξελίξει αναλογιστικής μελέτης, η οποία θα παραδοθεί μέχρι το τέλος του έτους και ενδέχεται να δείξει αύξηση αντί για περιορισμό των συνταξιοδοτικών δαπανών. Εστω και βραχυπρόθεσμα. Ετσι, στη συνέχεια, η τρόικα θα ζητήσει νέα μέτρα περικοπής των αποδοχών και αύξησης των ορίων ηλικίας για συνταξιοδότηση.
Την εξέλιξη αυτή πιθανολογεί ήδη η τρόικα. Ο επικεφαλής της αντιπροσωπείας, ο Δανός Πολ Τόμσεν (ΔΝΤ), όταν τον περασμένο Μάιο παρουσιάστηκε η αρχική μελέτη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής και του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας, που έβγαζε μειωμένο συνταξιοδοτικό κόστος, έκανε λόγο για «μελέτη του υπουργού» και όχι για αναλογιστική μελέτη...
Ανάγκη για νέους πόρους
Ο επιστημονικός συνεργάτης της ΓΣΕΕ Σάββας Ρομπόλης αμφισβητεί ότι με τις -δραματικές σε ορισμένες περιπτώσεις- ανατροπές αντιμετωπίζεται το αναλογιστικό (κρυφό) έλλειμμα του συστήματος και γι' αυτό επιμένει ότι απαιτείται η πρόβλεψη για νέους πόρους ενίσχυσης του συστήματος (στο βαθμό που οι παροχές δεν μπορεί να συρρικνωθούν πλέον).
Σύμφωνα με το μνημόνιο, η αναλογιστική μελέτη για το ασφαλιστικό (οι επιπτώσεις από τη θέσπιση του νέου νόμου και το μακροχρόνιο ισοζύγιο συντάξεων και εισφορών) πρέπει να εντοπίζει περιορισμό του επιπλέον έλλειμματος στο συν 2,5% του ΑΕΠ. Κατά συνέπεια, οι πληρωμές από τον προϋπολογισμό για συντάξεις να ανέλθουν στο 7% από το 4,5% σήμερα. Και αυτό το ποσοστό να παραμένει σταθερό σε ολόκληρη την περίοδο αναφοράς, δηλαδή για μια 50ετία, μέχρι το 2060.
«Παράθυρα» για πρόωρες συντάξεις
ΤΟ ΚΥΜΑ «εξόδου» των δημοσίων υπαλλήλων και συνταξιοδότησης των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, που πυροδότησε ο προηγούμενος ασφαλιστικός νόμος και η ανασφάλεια, δεν ήταν τόσο αθώο από κυβερνητικής πλευράς, καθώς τώρα απειλεί να φέρει «επικαιροποιημένο» ασφαλιστικό.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η «έξοδος» των εργαζομένων, κυρίως του δημοσίου τομέα, «ήταν μια συνειδητή επιλογή της κυβέρνησης, καθώς οι συνταξιούχοι κοστίζουν λιγότερο σε σχέση με τους εν ενεργεία», σύμφωνα με νομικό σύμβουλο αρμόδιου υπουργείου.
Στον δημόσιο τομέα, όπου οι συνταξιοδοτηθέντες δεν αναπληρώνονται με νέο προσωπικό, βάσει των δεσμεύσεων του μνημονίου, και -ταυτόχρονα- τόσο οι υπάλληλοι όσο και οι συνταξιούχοι πληρώνονται από την ίδια πηγή, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, ένας συνταξιούχος κοστίζει έως και 40% λιγότερο. Και τούτο, γιατί τα επιδόματα δεν λογίζονται στο συντάξιμο μισθό. Επιπλέον, οι συνταξιούχοι υπόκεινται σε πρόσθετη εισφορά 4%-9% και έτσι το Δημόσιο ενισχύει τον κουμπαρά του ΛΑΦΚΑ, προκειμένου να καλύψει «τρύπες» (ελλείμματα) άλλων ταμείων. Καθίσταται προφανές το όφελος του Δημοσίου από τη βίαιη συνταξιοδότηση έως και 40.000 δημοσίων υπαλλήλων φέτος.
Από την άλλη πλευρά, σε ΔΕΚΟ και τράπεζες ο εν λόγω ασφαλιστικός πανικός λειτούργησε σαν... πρόγραμμα εθελουσίας εξόδου, χωρίς μάλιστα οι επιχειρήσεις να εκταμιεύσουν ούτε ένα ευρώ.
Ως προς τον ιδιωτικό τομέα το όφελος από την (όποια) ανανέωση του προσωπικού των επιχειρήσεων προκύπτει έμμεσα. Από την ενεργοποίηση -δηλαδή- της κοινωνικής βαλβίδας («κοινωνικός αυτοματισμός») απέναντι στη δυσαρέσκεια των νέων που δεν βρίσκουν εργασία (νέες προσλήψεις). Αντίδραση που ενισχύεται από τα επιδόματα που καταβάλλει ο ΟΑΕΔ.
Για την πυροδότηση του κύματος εξόδου, το νέο ασφαλιστικό (νόμος 3863/10) προέβλεψε και ορισμένες ευνοϊκές διακρίσεις, που βοηθούν την έξοδο από την εργασία την προσεχή 3ετία. Κυρίως για τις μητέρες με ανήλικο και τους ασφαλισμένους στο Δημόσιο και τα ειδικά ταμεία, που καθιστούν ευχερέστερη την πρόωρη φυγή στη σύνταξη.
Ωστόσο, εδώ εδράζεται και η ανησυχία αναφορικά με τα ευρήματα της εν εξελίξει αναλογιστικής μελέτης, η οποία θα παραδοθεί μέχρι το τέλος του έτους και ενδέχεται να δείξει αύξηση αντί για περιορισμό των συνταξιοδοτικών δαπανών. Εστω και βραχυπρόθεσμα. Ετσι, στη συνέχεια, η τρόικα θα ζητήσει νέα μέτρα περικοπής των αποδοχών και αύξησης των ορίων ηλικίας για συνταξιοδότηση.
Την εξέλιξη αυτή πιθανολογεί ήδη η τρόικα. Ο επικεφαλής της αντιπροσωπείας, ο Δανός Πολ Τόμσεν (ΔΝΤ), όταν τον περασμένο Μάιο παρουσιάστηκε η αρχική μελέτη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής και του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας, που έβγαζε μειωμένο συνταξιοδοτικό κόστος, έκανε λόγο για «μελέτη του υπουργού» και όχι για αναλογιστική μελέτη...
Ανάγκη για νέους πόρους
Ο επιστημονικός συνεργάτης της ΓΣΕΕ Σάββας Ρομπόλης αμφισβητεί ότι με τις -δραματικές σε ορισμένες περιπτώσεις- ανατροπές αντιμετωπίζεται το αναλογιστικό (κρυφό) έλλειμμα του συστήματος και γι' αυτό επιμένει ότι απαιτείται η πρόβλεψη για νέους πόρους ενίσχυσης του συστήματος (στο βαθμό που οι παροχές δεν μπορεί να συρρικνωθούν πλέον).
Σύμφωνα με το μνημόνιο, η αναλογιστική μελέτη για το ασφαλιστικό (οι επιπτώσεις από τη θέσπιση του νέου νόμου και το μακροχρόνιο ισοζύγιο συντάξεων και εισφορών) πρέπει να εντοπίζει περιορισμό του επιπλέον έλλειμματος στο συν 2,5% του ΑΕΠ. Κατά συνέπεια, οι πληρωμές από τον προϋπολογισμό για συντάξεις να ανέλθουν στο 7% από το 4,5% σήμερα. Και αυτό το ποσοστό να παραμένει σταθερό σε ολόκληρη την περίοδο αναφοράς, δηλαδή για μια 50ετία, μέχρι το 2060.
«Παράθυρα» για πρόωρες συντάξεις
Εν μέσω της ασφαλιστικής καταιγίδας του περασμένου καλοκαιριού, η οποία έπληξε ιδιαίτερα τις μητέρες στο δημόσιο τομέα και τους μακροχρόνια ασφαλισμένους στο ΙΚΑ (καταργείται η συνταξιοδότηση με 37 έτη, χωρίς όριο ηλικίας), εμφιλοχώρησαν ανέλπιστα και ορισμένες ευνοϊκές ρυθμίσεις, οι οποίες προκαλούν έκρηξη πρόωρων συνταξιοδοτήσεων.
Συγκεκριμένα:
- Σε τουλάχιστον 50.000 υπολογίζουν οι υπηρεσίες της Γενικής Γραμματείας Κοινωνικών Ασφαλίσεων τις πρόσθετες-πρόωρες συνταξιοδοτήσεις μητέρων που είχαν ανήλικο τέκνο, με συμπληρωμένα 5.500 ένσημα. Με τη νέα διάταξη (άρθρο 10 του νόμου 2863/10), καταργείται η τριπλή προϋπόθεση για συνταξιοδότηση των μητέρων με: α) ανήλικο τέκνο, β) 5.500 ένσημα και γ) συμπλήρωση 50ού έτους. Κατ' αυτόν τον τρόπο γυναίκες που θα έβγαιναν στη σύνταξη στο 60ό ή 65ο έτος, γιατί όταν έγιναν 50 ετών είχε ενηλικιωθεί το παιδί (τεκνοποίηση πριν το 33ο έτος) τώρα, με τη νέα διάταξη, θα μπορούν να βγουν στη σύνταξη πολύ νωρίτερα (52ο το 2011, 55ο το 2012 και 60ό το 2013). Τέτοια δε έκπληξη ένιωσαν οι υπάλληλοι του ΙΚΑ, που αρνούνται να εφαρμόσουν τη ρύθμιση. Μάλιστα στο υπουργείο Εργασίας έγιναν δύο συσκέψεις προς τούτο και αποφασίστηκε εντός των επόμενων ημερών να σταλεί μια πιο... πειστική ειδική εγκύκλιος.
* Οι γυναίκες με 3.600 ένσημα στα βαρέα και ανθυγιεινά (ΒΑΕ) μπορούν να αναγνωρίσουν τρία έτη πλασματικού χρόνου και να βγουν στη σύνταξη μέσα στο 2010 στο 56ο έτος.
**Ανδρες και γυναίκες με λιγότερα από 4.500 ένσημα δεν έμπαιναν στις αναλογιστικές μελέτες ως μελλοντικοί λήπτες συντάξεων, καθώς δεν συμπλήρωναν το όριο των 15 ετών ασφάλισης (4.500 ένσημα). Τώρα, με τα πλασματικά χρόνια θα πάρουν σύνταξη (720 ευρώ μαζί με το ΕΚΑΣ) και αυτό πρέπει να «μετρηθεί» από τη νέα μελέτη.
**Σε ορισμένες περιπτώσεις το νέο σύστημα προσφέρει θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος με τα έτη ασφάλισης (π.χ. με 25ετία σε Δημόσιο και ΔΕΚΟ, ακόμη και για τους ασφαλισμένους μετά το 1982) και σε άλλες με την ηλικία (50 έτη για τις μητέρες).
Συγκεκριμένα:
- Σε τουλάχιστον 50.000 υπολογίζουν οι υπηρεσίες της Γενικής Γραμματείας Κοινωνικών Ασφαλίσεων τις πρόσθετες-πρόωρες συνταξιοδοτήσεις μητέρων που είχαν ανήλικο τέκνο, με συμπληρωμένα 5.500 ένσημα. Με τη νέα διάταξη (άρθρο 10 του νόμου 2863/10), καταργείται η τριπλή προϋπόθεση για συνταξιοδότηση των μητέρων με: α) ανήλικο τέκνο, β) 5.500 ένσημα και γ) συμπλήρωση 50ού έτους. Κατ' αυτόν τον τρόπο γυναίκες που θα έβγαιναν στη σύνταξη στο 60ό ή 65ο έτος, γιατί όταν έγιναν 50 ετών είχε ενηλικιωθεί το παιδί (τεκνοποίηση πριν το 33ο έτος) τώρα, με τη νέα διάταξη, θα μπορούν να βγουν στη σύνταξη πολύ νωρίτερα (52ο το 2011, 55ο το 2012 και 60ό το 2013). Τέτοια δε έκπληξη ένιωσαν οι υπάλληλοι του ΙΚΑ, που αρνούνται να εφαρμόσουν τη ρύθμιση. Μάλιστα στο υπουργείο Εργασίας έγιναν δύο συσκέψεις προς τούτο και αποφασίστηκε εντός των επόμενων ημερών να σταλεί μια πιο... πειστική ειδική εγκύκλιος.
* Οι γυναίκες με 3.600 ένσημα στα βαρέα και ανθυγιεινά (ΒΑΕ) μπορούν να αναγνωρίσουν τρία έτη πλασματικού χρόνου και να βγουν στη σύνταξη μέσα στο 2010 στο 56ο έτος.
**Ανδρες και γυναίκες με λιγότερα από 4.500 ένσημα δεν έμπαιναν στις αναλογιστικές μελέτες ως μελλοντικοί λήπτες συντάξεων, καθώς δεν συμπλήρωναν το όριο των 15 ετών ασφάλισης (4.500 ένσημα). Τώρα, με τα πλασματικά χρόνια θα πάρουν σύνταξη (720 ευρώ μαζί με το ΕΚΑΣ) και αυτό πρέπει να «μετρηθεί» από τη νέα μελέτη.
**Σε ορισμένες περιπτώσεις το νέο σύστημα προσφέρει θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος με τα έτη ασφάλισης (π.χ. με 25ετία σε Δημόσιο και ΔΕΚΟ, ακόμη και για τους ασφαλισμένους μετά το 1982) και σε άλλες με την ηλικία (50 έτη για τις μητέρες).
του Χρήστου Μέγα, από την "Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία", 17/10/2010
