Η μείωση μισθών στον δημόσιο τομέα δεν αποτέλεσε τμήμα των προεκλογικών εξαγγελιών κάποιου πολιτικού κόμματος.
Οι διαφορετικές προτάσεις των δύο «κομμάτων εξουσίας» ως προς την εισοδηματική πολιτική έπαιξαν αντίθετα καίριο ρόλο στην οικοδόμηση της μεγάλης διαφοράς στο εκλογικό αποτέλεσμα του Οκτωβρίου.
Τρεις μήνες μετά τις εκλογές, η μείωση μισθών στο Δημόσιο εξαγγέλθηκε από την κυβέρνηση υπό την, υποτίθεται, «ήπια» μορφή της περικοπής των επιδομάτων. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο εσωτερικό ευρωπαϊκών κρατών ακολούθησαν επίσημες πιέσεις για περαιτέρω μείωση των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων αλλά και των συντάξεων στην Ελλάδα. Σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη, όπως η Ιρλανδία, με διαφορετικά οικονομικά περιβάλλοντα και προβλήματα, η μείωση μισθών αποτελεί ήδη ζοφερή πραγματικότητα. Στο μεταξύ, η εξαγγελία τής, έστω έμμεσης, μείωσης μισθών στον δημόσιο τομέα οδήγησε άμεσα σε πραγματοποίηση μειώσεων μισθών στον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα.
Η οικονομική κρίση της Ελλάδας είναι μια πραγματικότητα. Ευθύνεται και η μη χρηστή δημοσιονομική και γενικότερα οικονομική διαχείριση κυρίως της προηγούμενης κυβέρνησης αλλά και των προπατόρων της, οι πολλές ανορθολογικές δομές, μήτρες αναξιοκρατίας και ευνοιοκρατικές διευθετήσεις του ελληνικού κράτους. Ταυτόχρονα ευθύνονται η σοβούσα αθέμιτη κερδοσκοπική επίθεση εναντίον της ελληνικής οικονομίας, το θεσμικό, πολιτικό αλλά και οικονομικό έλλειμμα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, το δημοκρατικό και δεοντολογικό έλλειμμα των ισχυόντων διεθνών οικονομικών κανόνων, η ώς τώρα μη πολιτική και οικονομική στήριξη από την Ε.Ε. και τους Ευρωπαίους εταίρους.
Χρειάζονται σίγουρα άμεσα μέτρα εξυγίανσης της ελληνικής οικονομίας, στα οποία φαίνεται να προβαίνει η κυβέρνηση με την ανοχή της μείζονος αντιπολίτευσης. Η πολιτική θέση της κυβέρνησης είναι πολύ δύσκολη αλλά και κρισιμότατη. Η κεντρική πολιτική στόχευση της επιδίωξης ανάπτυξης των διαρθρωτικών αλλαγών και της μείωσης της σπατάλης είναι ορθή και επικροτητέα, αλλά όχι χωρίς όρους. Κυρίως δεν πρέπει να πραγματοποιηθεί διά της παραβιάσεως του Συντάγματος και του πρωτογενούς Ευρωπαϊκού Δικαίου.
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό πολιτικό πλαίσιο που φαίνεται να χειραγωγείται από δυσχερή οικονομικά δεδομένα και αντίστοιχες, υποτίθεται, αναπότρεπτες επώδυνες οικονομικές συνταγές, δοκιμάζονται τα όρια της πραγματικής δημοκρατίας και της συνταγματικής νομιμότητας. Η θέση ότι μπροστά στην ένταση και το μέγεθος της οικονομικής κρίσης ωχριούν και οπισθοχωρούν οι νομικές αναλύσεις, οσοδήποτε ρεαλιστική και ανεκτή και αν φαίνεται σε ορισμένους, είναι δημοκρατικά επικίνδυνη.
Πιο συγκεκριμένα, όντως εμπίπτουν σε διαφορετικούς νομικούς κανόνες οι μισθοί, τα επιδόματα και οι συντάξεις. Ομως, η μονομερής (από το κράτος) μείωση τακτικών αμοιβών στον δημόσιο τομέα είναι κατά κανόνα αντισυνταγματική. Αποτελεί μη αναλογικό περιορισμό στα συνταγματικά κατοχυρωμένα θεμελιώδη δικαιώματα στην εργασία, στην οικονομική ελευθερία και στην ιδιοκτησία των δημοσίων υπαλλήλων. Προσβάλλει τελικά τον πυρήνα του δικαιώματος της εργασίας, ο οποίος κατοχυρώνει την ανάγκη της συμφωνίας εργοδότη (εν προκειμένω του κράτους) και εργαζομένων πριν από τον περιορισμό νομικά συμφωνηθείσης αμοιβής. Σε ένα πραγματικά δημοκρατικό κοινωνικό κράτος δικαίου, όπως είναι, κατά το Σύνταγμά μας, το ελληνικό, νομικά επιτρεπτή είναι μόνον η μονομερής (από το κράτος) αύξηση ή η σε δύσκολες συνθήκες διατήρηση του ύψους των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων.
Η μείωση μισθών αντίκειται όμως και στο Ευρωπαϊκό Δίκαιο. Πλέον, από 1.12.2009, με τη θέση σε νομική ισχύ της Συνθήκης της Λισαβόνας και του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε., κατοχυρώνονται αντίστοιχα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα (εδώ εφαρμοστέα είναι τα άρθρα 15 παρ. 1, 31 παρ. 1 και 17 του Χάρτη) στους Ευρωπαίους πολίτες. Με απλά λόγια, η γενική κατάργηση του λεγόμενου «14ου μισθού» των δημοσίων υπαλλήλων μονομερώς από την πολιτική εξουσία δεν είναι απλώς η «κόκκινη γραμμή» των διαρθρωτικών αλλαγών για την κυβέρνηση, όπως προκύπτει από πολιτικές δηλώσεις. Είναι και αντισυνταγματική και αντίθετη στο πρωτογενές Ευρωπαϊκό Δίκαιο.
του Βασίλη Τζέμου, Διδάκτορα Συνταγματικού και Ευρωπαϊκού Δικαίου, από την εφημερίδα "Ελευθεροτυπία", 3/3/2010
Οι διαφορετικές προτάσεις των δύο «κομμάτων εξουσίας» ως προς την εισοδηματική πολιτική έπαιξαν αντίθετα καίριο ρόλο στην οικοδόμηση της μεγάλης διαφοράς στο εκλογικό αποτέλεσμα του Οκτωβρίου.
Τρεις μήνες μετά τις εκλογές, η μείωση μισθών στο Δημόσιο εξαγγέλθηκε από την κυβέρνηση υπό την, υποτίθεται, «ήπια» μορφή της περικοπής των επιδομάτων. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο εσωτερικό ευρωπαϊκών κρατών ακολούθησαν επίσημες πιέσεις για περαιτέρω μείωση των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων αλλά και των συντάξεων στην Ελλάδα. Σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη, όπως η Ιρλανδία, με διαφορετικά οικονομικά περιβάλλοντα και προβλήματα, η μείωση μισθών αποτελεί ήδη ζοφερή πραγματικότητα. Στο μεταξύ, η εξαγγελία τής, έστω έμμεσης, μείωσης μισθών στον δημόσιο τομέα οδήγησε άμεσα σε πραγματοποίηση μειώσεων μισθών στον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα.
Η οικονομική κρίση της Ελλάδας είναι μια πραγματικότητα. Ευθύνεται και η μη χρηστή δημοσιονομική και γενικότερα οικονομική διαχείριση κυρίως της προηγούμενης κυβέρνησης αλλά και των προπατόρων της, οι πολλές ανορθολογικές δομές, μήτρες αναξιοκρατίας και ευνοιοκρατικές διευθετήσεις του ελληνικού κράτους. Ταυτόχρονα ευθύνονται η σοβούσα αθέμιτη κερδοσκοπική επίθεση εναντίον της ελληνικής οικονομίας, το θεσμικό, πολιτικό αλλά και οικονομικό έλλειμμα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, το δημοκρατικό και δεοντολογικό έλλειμμα των ισχυόντων διεθνών οικονομικών κανόνων, η ώς τώρα μη πολιτική και οικονομική στήριξη από την Ε.Ε. και τους Ευρωπαίους εταίρους.
Χρειάζονται σίγουρα άμεσα μέτρα εξυγίανσης της ελληνικής οικονομίας, στα οποία φαίνεται να προβαίνει η κυβέρνηση με την ανοχή της μείζονος αντιπολίτευσης. Η πολιτική θέση της κυβέρνησης είναι πολύ δύσκολη αλλά και κρισιμότατη. Η κεντρική πολιτική στόχευση της επιδίωξης ανάπτυξης των διαρθρωτικών αλλαγών και της μείωσης της σπατάλης είναι ορθή και επικροτητέα, αλλά όχι χωρίς όρους. Κυρίως δεν πρέπει να πραγματοποιηθεί διά της παραβιάσεως του Συντάγματος και του πρωτογενούς Ευρωπαϊκού Δικαίου.
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό πολιτικό πλαίσιο που φαίνεται να χειραγωγείται από δυσχερή οικονομικά δεδομένα και αντίστοιχες, υποτίθεται, αναπότρεπτες επώδυνες οικονομικές συνταγές, δοκιμάζονται τα όρια της πραγματικής δημοκρατίας και της συνταγματικής νομιμότητας. Η θέση ότι μπροστά στην ένταση και το μέγεθος της οικονομικής κρίσης ωχριούν και οπισθοχωρούν οι νομικές αναλύσεις, οσοδήποτε ρεαλιστική και ανεκτή και αν φαίνεται σε ορισμένους, είναι δημοκρατικά επικίνδυνη.
Πιο συγκεκριμένα, όντως εμπίπτουν σε διαφορετικούς νομικούς κανόνες οι μισθοί, τα επιδόματα και οι συντάξεις. Ομως, η μονομερής (από το κράτος) μείωση τακτικών αμοιβών στον δημόσιο τομέα είναι κατά κανόνα αντισυνταγματική. Αποτελεί μη αναλογικό περιορισμό στα συνταγματικά κατοχυρωμένα θεμελιώδη δικαιώματα στην εργασία, στην οικονομική ελευθερία και στην ιδιοκτησία των δημοσίων υπαλλήλων. Προσβάλλει τελικά τον πυρήνα του δικαιώματος της εργασίας, ο οποίος κατοχυρώνει την ανάγκη της συμφωνίας εργοδότη (εν προκειμένω του κράτους) και εργαζομένων πριν από τον περιορισμό νομικά συμφωνηθείσης αμοιβής. Σε ένα πραγματικά δημοκρατικό κοινωνικό κράτος δικαίου, όπως είναι, κατά το Σύνταγμά μας, το ελληνικό, νομικά επιτρεπτή είναι μόνον η μονομερής (από το κράτος) αύξηση ή η σε δύσκολες συνθήκες διατήρηση του ύψους των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων.
Η μείωση μισθών αντίκειται όμως και στο Ευρωπαϊκό Δίκαιο. Πλέον, από 1.12.2009, με τη θέση σε νομική ισχύ της Συνθήκης της Λισαβόνας και του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε., κατοχυρώνονται αντίστοιχα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα (εδώ εφαρμοστέα είναι τα άρθρα 15 παρ. 1, 31 παρ. 1 και 17 του Χάρτη) στους Ευρωπαίους πολίτες. Με απλά λόγια, η γενική κατάργηση του λεγόμενου «14ου μισθού» των δημοσίων υπαλλήλων μονομερώς από την πολιτική εξουσία δεν είναι απλώς η «κόκκινη γραμμή» των διαρθρωτικών αλλαγών για την κυβέρνηση, όπως προκύπτει από πολιτικές δηλώσεις. Είναι και αντισυνταγματική και αντίθετη στο πρωτογενές Ευρωπαϊκό Δίκαιο.
του Βασίλη Τζέμου, Διδάκτορα Συνταγματικού και Ευρωπαϊκού Δικαίου, από την εφημερίδα "Ελευθεροτυπία", 3/3/2010
