Άμεση δημοκρατία στα συνδικάτα

του Κώ­στα Νι­κο­λά­ου*

Εφημερίδα "Η Εποχή", 2/2/2014

Νέου τύπου συνδικάτα - Χωρίς ΓΣΕΕ ούτε ΑΔΕΔΥ – Χωρίς ομοσπονδίες και αντιπροσώπους

Το συν­δι­κα­λι­στι­κό κί­νη­μα ζει τις πιο δύ­σκο­λες και χει­ρό­τε­ρες στιγ­μές α­πό τη με­τα­πο­λί­τευ­ση. Πα­ρά τις προ­σπά­θειες εί­ναι α­νή­μπο­ρο να α­ντα­πο­κρι­θεί στο ρό­λο του. Οι συλ­λο­γι­κές συμ­βά­σεις λή­γουν η μια πί­σω α­πό την άλ­λη χω­ρίς να α­να­νεώ­νο­νται (α­πό τις 287, μό­νο οι 30 ι­σχύουν και αυ­τές λή­γουν ε­ντός του 2014), ε­νώ τη θέ­ση τους την α­ντι­κα­τέ­στη­σαν οι «α­το­μι­κές συμ­φω­νίες» και συλ­λο­γι­κά εκ­τρώ­μα­τα τύ­που «ε­νώ­σεων προ­σώ­πων». Η ερ­γο­δο­τι­κή αυ­θαι­ρε­σία κτυ­πά­ει κόκ­κι­νο.

Θα α­πο­φύ­γω τον πει­ρα­σμό, για το ποιος και ποιοι έ­χουν τη με­γα­λύ­τε­ρη ή τη μι­κρό­τε­ρη ευ­θύ­νη. Δια­πι­στώ­νου­με πως η πο­λυό­ρο­φη συν­δι­κα­λι­στι­κή πυ­ρα­μί­δα που υ­πη­ρε­τού­με γέ­ρα­σε, τα θε­μέ­λιά της ρά­γι­σαν – έ­σπα­σαν. Τη συ­ζή­τη­ση πλέ­ον πε­ρί νέ­ας συν­δι­κα­λι­στι­κής δο­μής, την ε­πι­βά­λουν τα γε­γο­νό­τα.

Αφή­νου­με πί­σω το πα­λιό

Τα πολ­λά συν­δι­κα­λι­στι­κά ε­πί­πε­δα (πρώ­του–δεύ­τε­ρου–τρί­του βαθ­μού), οι ε­κλο­γές δια α­ντι­πρό­σω­πων, τα συ­νέ­δρια μα­κριά α­πό τους ερ­γα­ζό­με­νους, εί­ναι με­ρι­κά α­πό αυ­τά που γεν­νούν γρα­φειο­κρα­τίες – συ­ναλ­λα­γές – συν­διαλ­λα­γές και τη συν­δι­κα­λι­στι­κή ε­λίτ. Ο δια­χω­ρι­σμός σε δύο τρι­το­βάθ­μιες ορ­γα­νώ­σεις (ΓΣΕΕ – Α­ΔΕ­ΔΥ), σε πολ­λές Ομο­σπον­δίες και Εργα­τι­κά Κέ­ντρα, πε­ρισ­σό­τε­ρο χω­ρί­ζουν πα­ρά ε­νώ­νουν τους ερ­γα­ζό­με­νους. Εξαι­τίας αυ­τού του κα­τα­κερ­μα­τι­σμού, η μα­ζι­κο­ποίη­σή τους γί­νε­ται α­πα­γο­ρευ­τι­κή.

Οι ε­πι­κλή­σεις, ό­μως, πε­ρί ε­νο­ποίη­σης των τρι­το­βάθ­μιων ορ­γα­νώ­σεων ΓΣΕΕ-Α­ΔΕ­ΔΥ δεν αρ­κούν σή­με­ρα. Ού­τε η ε­νο­ποίη­ση των Ομο­σπον­διών ή των Εργα­τι­κών Κέ­ντρων αρ­κεί. Αυ­τό α­δι­κεί το πρό­βλη­μα, πε­ριο­ρί­ζει το α­κρο­α­τή­ριο α­φού α­πευ­θύ­νε­ται σε λί­γους, δη­λα­δή στο 15% των συν­δι­κα­λι­σμέ­νων ερ­γα­ζο­μέ­νων. Σαν μια ε­σω­τε­ρι­κή α­να­κα­τά­τα­ξη α­κού­γε­ται.

Τα συν­δι­κά­τα του δη­μό­σιου, τα ο­ποία εί­ναι μα­ζι­κά, ό­ποιες α­να­κα­τα­τά­ξεις και να γί­νουν, ό­σο και αν ι­σχυ­ρο­ποιη­θούν, δεν μπο­ρούν να ση­κώ­σουν το βά­ρος των ε­ξε­λί­ξεων. Όσο οι ερ­γα­σια­κές σχέ­σεις των ερ­γα­ζο­μέ­νων του ι­διω­τι­κού το­μέα τε­λούν υ­πό διά­λυ­ση πα­ρα­σύ­ρουν και σπρώ­χνουν προς τα κά­τω τα δι­καιώ­μα­τα και των υ­πο­λοί­πων.

Βέ­βαια, αυ­τό δεν ση­μαί­νει ό­τι θα πρέ­πει να στα­μα­τή­σουν οι α­γώ­νες που α­να­πτύσ­σο­νται, α­ντι­θέ­τως, μα­ζί με την α­να­διορ­γά­νω­ση, αυ­τοί θα πρέ­πει να ε­ντεί­νο­νται και να ε­πε­κτεί­νο­νται.

Ανοί­γου­με νέα σε­λί­δα

Με βά­ση τα πα­ρα­πά­νω και άλ­λα που δεν α­να­φέ­ρο­νται, η πρό­τα­ση για μια νέα δο­μή θα πρέ­πει να υ­πη­ρε­τεί τους ε­ξής στό­χους:

1) Να σπά­σει το φράγ­μα της ση­με­ρι­νής δο­μής, για να κα­λύ­πτο­νται ό­λοι οι ερ­γα­ζό­με­νοι, ά­νερ­γοι προ­σω­ρι­νής ή μό­νι­μης α­πα­σχό­λη­ση, Έλλη­νες ή με­τα­νά­στες.

2) Να μην δια­χω­ρί­ζει και κα­τη­γο­ριο­ποιεί τους ερ­γα­ζό­με­νους ό­πως: δη­μό­σιου και σε ι­διω­τι­κού δι­καίου, ό­σοι ερ­γά­ζο­νται με κύ­ριο ερ­γο­δό­τη και ό­σοι πα­ρέ­χουν ερ­γα­σίες μέ­σω εν­διά­με­σου ερ­γο­δό­τη (ερ­γο­λα­βίες). Όσοι πα­ρέ­χουν πλή­ρη ερ­γα­σία και ό­σοι προ­σω­ρι­νά ή με­ρι­κή α­πα­σχό­λη­ση, σε νό­μι­μες και σε πα­ρά­νο­μες ερ­γα­σίες (μπλο­κά­κι) κ.ο.κ.

3) Να μην δια­σπά τους ερ­γα­ζό­με­νους σε πολ­λούς κλά­δους και σε πα­ρα­κλά­δους. Σή­με­ρα εί­ναι 287 κλά­δοι μό­νο στον ι­διω­τι­κό το­μέα με α­πο­τέ­λε­σμα ε­λά­χι­στοι να γνω­ρί­ζουν σε ποια σύμ­βα­ση ή ποιο συν­δι­κά­το υ­πά­γο­νται.

4) Να λαμ­βά­νει υ­πό­ψη την α­να­διορ­γά­νω­ση της οι­κο­νο­μίας, τη συρ­ρί­κνω­ση της βιο­μη­χα­νίας και α­νά­πτυ­ξη του το­μέα υ­πη­ρε­σιών και ε­μπο­ρίου.

5) Να ε­πι­τρέ­πει την μα­ζι­κο­ποίη­ση και ε­νερ­γο­ποίη­ση, να προω­θεί την ε­νιαία δρά­ση και να δη­μιουρ­γεί ό­ρους και προϋπο­θέ­σεις, για την οι­κο­νο­μι­κή και ευ­ρύ­τε­ρα την τα­ξι­κή πά­λη των ερ­γα­ζο­μέ­νων.

6) Να ε­μπνέει α­ξιο­πι­στία, υ­περ­βαί­νει τα ό­ρια της ε­κλο­γι­κής δια­σφά­λι­σης των συν­δι­κα­λι­στών.

7) Να κα­ταρ­γεί την α­ντι­προ­σω­πευ­τι­κή δη­μο­κρα­τία και τα ε­κλο­γι­κά συ­νέ­δρια ε­ρή­μην των ερ­γα­ζο­μέ­νων και να ει­σά­γει το θε­σμό της ά­με­σης δη­μο­κρα­τίας.

Χω­ρίς ο­μο­σπον­δίες

Η πρό­τα­ση για ε­νο­ποίη­ση των Ομο­σπον­διών δεν εί­ναι τα νέα. Το και­νούρ­γιο εί­ναι, ε­φό­σον α­πο­φα­σι­στεί και υ­πάρ­χουν 10-15 Ομο­σπον­δίες, α­μέ­σως με­τά, να με­τα­τρα­πούν σε κλα­δι­κά συν­δι­κά­τα. Έτσι θα δο­θεί, κα­ταρ­χάς, η δυ­να­τό­τη­τα εγ­γρα­φής και των υ­πό­λοι­πων ερ­γα­ζο­μέ­νων και α­νέρ­γων, οι ο­ποίοι σή­με­ρα βρί­σκο­νται ε­κτός. Αυ­το­νό­η­το εί­ναι ό­τι οι συλ­λο­γι­κές συμ­βά­σεις θα ε­ναρ­μο­νί­ζο­νται με τους νέ­ους κλά­δους, αλ­λά και οι αρ­μο­διό­τη­τες των τέως Ομο­σπον­διών περ­νούν στα νέα συν­δι­κά­τα.

Τα νέα συν­δι­κά­τα, για να διευ­κο­λύ­νουν τη συμ­με­το­χή ερ­γα­ζο­μέ­νων και α­νέρ­γων, δη­μιουρ­γούν το­πι­κά πα­ραρ­τή­μα­τα. Δι­καίω­μα εγ­γρα­φής έ­χουν ό­λοι οι ερ­γα­ζό­με­νοι του συ­γκε­κρι­μέ­νου κλά­δου αλ­λά και οι ά­νερ­γοι (εί­τε α­πο­λύο­νται ή α­πο­χω­ρούν) ε­φό­σον δεν έ­χουν αλ­λά­ξει κλά­δος. Ο α­ριθ­μός των πα­ραρ­τη­μά­των, θα πρέ­πει να εί­ναι ο ί­διος με ό­λα τα συν­δι­κά­τα αλ­λά και για την ί­δια πε­ριο­χή, προ­κει­μέ­νου να διευ­κο­λύ­νο­νται και το­πι­κές δια­δι­κα­σίες.

Εκλο­γές ά­με­σης δη­μο­κρα­τίας

Οι διοι­κή­σεις ε­κλέ­γο­νται ά­με­σα α­πό ό­λους, ερ­γα­ζό­με­νους και α­νέρ­γους, και ό­χι έμ­με­σα δια α­ντι­προ­σώ­πων και μέ­σου ε­κλο­γι­κών συ­νε­δρίων. Απα­ραί­τη­τα ό­μως, οι ε­κλο­γές να γί­νο­νται ταυ­τό­χρο­να για ό­λα τα συν­δι­κά­τα, αν ό­χι την ί­δια η­μέ­ρα, του­λά­χι­στο κα­τά την ί­δια χρο­νι­κή πε­ρίο­δο (π. χ. φθι­νό­πω­ρο). Θα ε­κλέ­γε­ται η κε­ντρι­κή διοί­κη­ση κά­θε συν­δι­κά­του χω­ρι­στά, αλ­λά και οι διοι­κή­σεις των πα­ραρ­τη­μά­των τους.

Άλλου εί­δους ερ­γα­τι­κά κέ­ντρα

Τα ση­με­ρι­νά ερ­γα­τι­κά κέ­ντρα (ΓΣΕΕ) και νο­μαρ­χια­κά τμή­μα­τα (Α­ΔΕ­ΔΥ) πα­ρα­χω­ρούν τη θέ­ση τους στα ε­νιαία ερ­γα­τοϋπαλ­λη­λι­κά κέ­ντρα της πε­ριο­χής. Αυ­τά δη­μιουρ­γού­νται και συ­γκρο­τού­νται α­πό τα το­πι­κά πα­ραρ­τή­μα­τα των συν­δι­κά­των. Οι διοι­κή­σεις ό­λων των το­πι­κών πα­ραρ­τη­μά­τω­ν, συ­γκρο­τού­νται σε σώ­μα και ε­κλέ­γουν τις διοι­κή­σεις των νέων ερ­γα­τοϋπαλ­λη­λι­κών κέ­ντρων.

Κε­ντρι­κή διοί­κη­ση

Κα­ταρ­γεί­ται και το τρί­το ε­πί­πε­δο συν­δι­κα­λι­στι­κής ορ­γά­νω­σης, η ση­με­ρι­νή ΓΣΕΕ και Α­ΔΕ­ΔΥ. Την θέ­ση τους κα­τα­λαμ­βά­νει η κε­ντρι­κή διοί­κη­ση των συν­δι­κά­των. Έτσι, με­τά το τέ­λος των ε­κλο­γών, τα μέ­λη διοι­κή­σεων των κλα­δι­κών συν­δι­κά­των συ­γκρο­τού­νται σε σώ­μα και ε­κλέ­γουν την κε­ντρι­κή διοί­κη­ση η ο­ποία στο ε­ξής, θα εκ­πλη­ρώ­νει αρ­μο­διό­τη­τες που εί­χαν οι ΓΣΕΕ και Α­ΔΕ­ΔΥ.

Επι­χει­ρη­σια­κά σω­μα­τεία

Τα ε­πι­χει­ρη­σια­κά σω­μα­τεία δεν κα­ταρ­γού­νται. Αντι­θέ­τως, αυ­τά ή τα συμ­βού­λια ερ­γα­ζο­μέ­νων, με ευ­θύ­νη των κλα­δι­κών συν­δι­κά­των, ε­πε­κτεί­νο­νται σε ό­λες τις ε­πι­χει­ρή­σεις ά­νω των 20 α­τό­μων ή με ε­νώ­σεις προ­σώ­πω­ν κά­τω α­πό το 20. Αυ­τά εί­ναι ο συν­δε­τι­κός κρί­κος με τα κλα­δι­κά συν­δι­κά­τα, έ­χουν την ευ­θύ­νη ε­φαρ­μο­γής των νό­μων και δι­καιω­μά­των των ερ­γα­ζο­μέ­νων.

Ο πα­ρα­πά­νω τρό­πος έκ­φρα­σης των ερ­γα­ζο­μέ­νων εί­ναι α­πλός και λει­τουρ­γι­κός κα­θώς με λί­γα συν­δι­κά­τα, συ­σπει­ρώ­νουν τους ερ­γα­ζό­με­νους σε πολ­λά ε­πί­πε­δα ό­πως: Κα­θέ­τως και α­νά κλά­δο α­πό το κά­θε συν­δι­κά­το χω­ρι­στά. Το­πι­κά πε­ρι­φε­ρι­κά, α­πό τα το­πι­κά πα­ραρ­τή­μα­τα. Πα­νελ­λα­δι­κά α­πό την κε­ντρι­κή διοί­κη­ση. Σε ε­πί­πε­δο ε­πι­χεί­ρη­σης, α­πό τα ε­πι­χει­ρη­σια­κά σω­μα­τεία ή συμ­βού­λια ερ­γα­ζο­μέ­νων ή ε­νώ­σεις προ­σώ­πων.

Προ­τά­σεις για ε­νο­ποίη­ση Ομο­σπον­διώ­ν

Εάν λυ­θεί ο γρί­φος της με­τα­ποιη­τι­κής βιο­μη­χα­νίας, ο ό­ποιος συ­γκε­ντρώ­νει το με­γα­λύ­τε­ρο σε α­ριθ­μό Ομο­σπον­διών και Συλ­λο­γι­κών Συμ­βά­σεων –υ­πο­γρά­φο­νται α­πό τον ί­διο ερ­γο­δο­τι­κό φο­ρέα τον ΣΕ­Β– τον κλά­δο με την με­γα­λύ­τε­ρη μείω­ση (πε­ρί το 40%) σε α­ριθ­μό ερ­γα­ζο­μέ­νων (α­πό τους 365.891 το 2008 σή­με­ρα ερ­γά­ζο­νται 224.662), οι υ­πό­λοι­ποι κλά­δοι μι­λούν α­πό μό­νοι τους, και οι ο­ποίοι συ­γκρο­τού­νται ως ε­ξής:

1) Βιο­μη­χα­νίας–Βιο­τε­χνίας, 2) Εμπο­ρι­κών ε­πι­χει­ρή­σεων, 3) Πα­ρο­χής υ­πη­ρε­σιών, 4) Με­τα­φο­ρι­κών ε­ται­ριών, 5) Κα­τα­σκευα­στι­κών ε­ται­ριών, 6) Επι­σι­τι­σμού Του­ρι­σμού, 7) Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κών ε­πι­χει­ρή­σεων, 8) Δη­μό­σιας Διοί­κη­σης, 9) Υγείας Πρό­νοιας – Κοι­νω­νι­κής Ασφά­λι­σης, 10) Στην εκ­παί­δευ­ση, 11) Πο­λι­τι­σμού–Θεά­μα­τος Ακροά­μα­τος, 12) Στην Αυ­το­διοί­κη­ση, 13) Επι­κοι­νω­νίας, 14) Ενέρ­γειας, 15) Συ­ντα­ξιού­χων.

Ορι­σμέ­να “χρή­σι­μα” μέ­τρα

• Ει­σά­γε­ται ο θε­σμός των θη­τειών για ό­λους τους συν­δι­κα­λι­στές.

• Κα­ταρ­γεί­ται η α­παλ­λα­γή των συν­δι­κα­λι­στών α­πό την ερ­γα­σία τους και με­τα­τρέ­πε­ται σε η­με­ρή­σιες ά­δειες ό­χι ό­μως για ο­λό­κλη­ρο μή­να.

•Έργο των συν­δι­κά­των, θα το α­να­λά­βουν ε­παγ­γελ­μα­τι­κά συν­δι­κα­λι­στι­κά στε­λέ­χη και α­πό το υ­πάρ­χων προ­σω­πι­κό των ο­μο­σπον­διών – ερ­γα­τι­κών κέ­ντρων.

Η συ­ζή­τη­ση, βέ­βαια, δεν κλεί­νει ε­δώ, μό­λις τώ­ρα α­νοί­γει…

* Ο  Κώ­στας Νι­κο­λά­ου εί­ναι μέ­λος της Διοι­κού­σας Επι­τρο­πής ΚΕ.Π.Ε.Α./ΓΣΕΕ.